Τζάκι Κέι, Χαρτιά υιοθεσίας, (μετάφραση-επίμετρο: Μαρία Σ. Μπλάνα),
εκδόσεις Loggia, 2023, σελ. 96, ISBN: 978-618-86331-6-2.
Γράφει ο Δημήτρης Κ. Μπαλτάς
Επανανοηματοδοτώντας τις έξωθεν επιβεβλημένες ταυτότητες
«Η γη κινείται σαν άναρχο κοπάδι» (σ. 31). Στο άναρχο αυτό πλαίσιο τρεις φωνές, της βιολογικής μητέρας, της θετής μητέρας και της κόρης, τέμνονται υπό τους ρυθμούς των μπλουζ και της τζαζ, προκειμένου να βρουν ένα σημείο αναφοράς, να κατασκευάσουν μια ταυτότητα παίρνοντας απόσταση από την ταυτότητα που τους δόθηκε ερήμην τους από τους κοινωνικούς συστημικούς μηχανισμούς. Η Τζάκι Κέι γεννημένη από Σκωτσέζα μητέρα και Νιγηριανό πατέρα, μιγάδα, υιοθετήθηκε από ζευγάρι λευκών μεσοαστών Σκωτσέζων. Η Μαρία Σ. Μπλάνα σημειώνει: «Με αφορμή τα Χαρτιά υιοθεσίας η αναζήτηση και η εδραίωση της ταυτότητας της Τζάκι Κέι ως μιγάδας, ως υιοθετημένης κόρης, ως ομοφυλόφιλης γυναίκας και ως ποιήτριας μέσα στη συντηρητική, ρατσιστική κοινωνία της Σκωτίας των δεκαετιών του 1970-1980 αποκτά ένα ειδικό βάρος συλλογικό, που ξεφεύγει από τα όρια της αυτοβιογραφικής αφήγησης». Κι εδώ ακριβώς αξίζει να σταθούμε. Ακούγοντας αυτές τις τρεις φωνές να εναλλάσσονται διακρίνουμε σκέψεις, προβληματισμούς και συναισθήματα. Περπατάμε την πορεία αναζήτησης των ριζών της υιοθετημένης κόρης, έτσι όπως αυτή διαμορφώνεται από εξωτερικούς παράγοντας. Για παράδειγμα, η θετή κόρη στην πορεία της αυτή σκοντάφτει σε απλές ερωτήσεις που έχουν να κάνουν με τη γραμμή αίματος και την κληρονομικότητα, για τις οποίες δεν έχει απαντήσεις, ή σε ρατσιστικά κακοποιητικά σεξιστικά σχόλια προερχόμενα από επίσημους, κρατικούς φορείς: «Κάνουμε πρόβα για τη σχολική γιορτή/ προσπαθώ να χορέψω Cha Cha και Black Bottom/ μα μπερδεύω τα βήματα/ το αριστερό πόδι με το δεξί/ η δασκάλα μού φωνάζει απ’ το βάθος/ της τάξης: Έλα λοιπόν, δείξε/ μας τι μπορείς να κάνεις/ νόμιζα πως εσείς το έχετε στο αίμα σας./ Το δέρμα μου καίει σαν αναμμένο κάρβουνο/ όπως εκείνη τη φορά που είχε πει ότι οι Αράπηδες είναι σαν το κάρβουνο/ μπροστά σε όλη τη τάξη – στο αίμα μου/ τι εννοεί; (σ. 50-53). Παράλληλα, βλέπουμε την αγωνία και την επίπονη προσπάθεια της θετής μητέρας να προσπελάσει τους σκοπέλους του νομικού συστήματος σχετικά με την υιοθεσία, αλλά και την αδιαφορία της βιολογικής μητέρας να μάθει τι απέγινε το μωρό που εγκατέλειψε, το οποίο τώρα, ούσα πλέον ενήλικη γυναίκα 26 ετών επιθυμεί να τη συναντήσει. Αυτή η συνάντηση δε φέρνει τη λύτρωση. Σε ρεαλιστικό επίπεδο, η συνάντηση δεν πραγματοποιείται, δεν είναι επιθυμητή από τη βιολογική μητέρα. Σε φαντασιακό επίπεδο, η θετή κόρη στο όνειρό της συναντά τη βιολογική της μητέρα, εντούτοις και αυτή την προσπάθεια κατακερματίζει η συναισθηματική χωλότητα και η επελαύνουσα αμηχανία. Αξίζει να σημειώσουμε ότι τη βιαιότητα ή και την τραγικότητα της αφήγησης εξισορροπεί προοδευτικά η ποιητικότητα του λόγου. Έτσι, εκεί που βλέπουμε στην αρχή την αναζήτηση από τη θετή κόρη του αυθεντικού πιστοποιητικού γέννησής της (σ. 20-23), στο τελευταίο μέρος της αφήγησης, όπου οδεύουμε σε μια ιδιότυπη βέβαια, αριστοτελική «λύση», διαβάζουμε το σχόλιο: «Ο ήλιος έσβησε έτσι απλά/ σχεδόν σαν να μην υπήρξε ποτέ/ δύσκολο να φανταστώ τώρα τον τρόπο που έπεφτε/ στις κορφάδες των δέντρων, στις αχυρένιες στέγες/ στα πρόσωπα των ανθρώπων./ Άξαφνα τα δέντρα δείλιασαν/ και το γρασίδι ταξίδεψε τον άνεμο/ γοργά, φύλλο το φύλλο, σαν να ʼταν κουτσομπολιό (σ. 61).
Ο Δημήτρης Κ. Μπαλτάς είναι ποιητής, φιλόλογος και επιμελητής κειμένων. Γεννήθηκε το 1999 στην Αθήνα, όπου και ζει μέχρι σήμερα και εργάζεται. Είναι αριστούχος απόφοιτος της κλασικής φιλολογίας, του μεταπτυχιακού προγράμματος «Ρητορική, Επιστήμες του Ανθρώπου και Εκπαίδευση» και του επιμορφωτικού σεμιναρίου «Επιμέλεια και Διόρθωση Κειμένου» του Πανεπιστημίου Αθηνών. Ποιήματα, κριτικά κείμενα και δοκίμιά του για τη λογοτεχνία έχουν φιλοξενηθεί σε έντυπα (λ.χ. ο Σίσυφος, Νόημα, Απόπλους, Νέα Ευθύνη, (δε)κατα, Καρυοθραύστις, Εμβόλιμον, Μετρονόμος, κ.ά.) και ηλεκτρονικά λογοτεχνικά περιοδικά (λ.χ. Book Press, Fractal, Frear, Περί ου, Στίγμα Λόγου, Μονόκλ, Literature, κ.ά.) και σε συλλογικά έργα. Έχει δημοσιεύσει έξι ποιητικές συλλογές, με πιο πρόσφατη τη συλλογή Υπό καθεστώς ομηρίας (εκδόσεις Μετρονόμος, 2025).