χρονιά τρίτη (2025-2026)
λ ι μ ά ν ι 5ο
ΑΝΩΤΕΡΗ ΟΛΩΝ ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ
Θεόδωρος Κουρεντζής
Η πρώτη ποιητική συλλογή του διεθνούς φήμης μαέστρου και συνθέτη Θεόδωρου Κουρεντζή από τις εκδόσεις Ίκαρος, 2025, με την επιμέλεια του Δημήτρη Παπακώστα.
Το βιβλίο κοσμούν έργα της Anna Avrora Zhukovakaia.
Πρόκειται για έργο που τον απασχόλησε επί δύο δεκαετίες.
Από τις λίγες συναντήσεις της λέσχης κατά τις οποίες δεν κατέστη δυνατόν να παραστεί ο ποιητής.
Εδώ στο (ηλεκτρονικό περιοδικό) Μονόκλ φιλοξενείται εκτενής παρουσίαση του έργου από τον φιλόλογο-ποιητή Δημήτρη Μπαλτά:
Ο ίδιος ο Θ. Κουρεντζής δίνει κάποια στοιχεία γι’ αυτή του τη διαφορετική δουλειά στη συζήτηση με τον Κωνσταντίνο Χαμπίδη στον ακόλουθο σύνδεσμο:
Τα μέλη της λέσχης ξεκίνησαν διαβάζοντας αποσπάσματα του ποιητικού έργου, το οποίο αποτελεί ενιαία σύνθεση με τη δομή του κοντακίου της βυζαντινής εκκλησιαστικής υμνογραφικής παράδοσης. (Όπως κάθε φορά είχε προηγηθεί για τους/τις περισσότερους/-ες η εξοικείωση με το έργο στο διάστημα που μεσολάβησε από την προηγούμενη συνάντηση στη λέσχη.)
Διαβάστηκαν:
Ὁ Οἶκος, σελ. 15
Κοντάκιον 3, η σελ. 36
Ἦχος γ’, σελ.53 & 54
Κοντάκιον 5, σελ. 57-59
Ἦχος β’, σελ. 61
Στη συνέχεια εξελίχθηκε η συζήτηση μεταξύ των μελών γύρω από τις εντυπώσεις που αποκόμισαν κατά την ανάγνωση ολόκληρου του έργου, χωρίς να επιμείνουν περισσότερο στα αποσπάσματα, που μόλις είχαν ακουστεί.
Όλοι συμφώνησαν στην έντονη μουσική επιδραστικότητα της σύνθεσης και εκφράστηκε η απορία, αν θα την χαρακτήριζαν με τα ίδια λόγια, αν δεν ήξεραν την ιδιότητα του ποιητή. Είναι γεγονός, ότι αφ’ ενός ο ρυθμός και ο «κυματισμός» του ρέοντα ποιητικού λόγου και αφ’ ετέρου η δομή σε επιμέρους οίκους, κοντάκια, ήχους και το καταληκτικό απολυτίκιο, όπως και οι επαναλήψεις φραστικών μοτίβων, συμβάλουν απαράβλεπτα σε αυτήν την εντύπωση.
Το έργο υμνεί (και θρηνεί για) μια γυναικεία μορφή, που μεταλλάσσεται κατά την ποιητική αφήγηση και ενσαρκώνεται πότε στη μορφή της μητέρας και πότε σε μια σαγηνευτική μούσα, εδώ θεά αλλού κορίτσι, που αποτέλεσε αντικείμενο σφοδρού ιερού πόθου.
Η ποιητική αφήγηση μεταπηδά από α’ πρόσωπο ενικού σε γ’ πρόσωπο, ενώ εμφανίζεται και το α’ πρόσωπο του πληθυντικού, αναφερόμενο πότε σε αδελφούς και πότε σε ζευγάρι. Κινείται σε έναν ονειρικό χώρο μεταξύ συνειδητής και σχεδόν προγλωσσικής συνθήκης, μετερχόμενη έναν λόγο, ο οποίος εξερευνά τον τρόπο να αντλήσει (από) την γλώσσα για να εκφραστεί, υμνητικό με την κρυπτικότητα χρησμού μαντείου, λόγο που γνωρίζει να περνάει αβίαστα από μια καθημερινή σκηνή σε υπερβατικά μυστικιστικά ύψη.
Βαθιά εξοικειωμένος με εκκλησιαστικά κείμενα τόσο μέσω της δυτικής κλασσικής μουσικής (ορατόρια), όσο και μέσω του προσωπικού του εκκλησιασμού, δραστηριότητα που επέτρεψε στον μουσουργό/ ποιητή να μεταβεί ομαλά από την αφομοιωμένη ελληνική του εμπειρία στην δεύτερη πατρίδα του, την ορθόδοξη Ρωσία, ο Θ. Κουρεντζής κινείται σε έναν ιερό χώρο λατρείας και συγκίνησης και την μεταδίδει αναγνωστικά μέσα από τον παλμό του έργου, χωρίς να αποκλείει βέβηλα στοιχεία, τα οποία εντείνουν το αίσθημα και τονίζουν το εκκρεμές στοιχείο στη φύση της ύπαρξης.
Το έργο αναπτύσσεται σε έναν χώρο μπαρόκ έκφρασης και πολλαπλών στιβάδων, γεωγραφικών τόπων, ιστορικών χρόνων, θρησκευτικού δέους, ερωτικών ώσεων με αλληλοκαλύψεις που κομίζουν μίαν ηχώ αρχέγονων εμπειριών, χαμένης παιδικότητας και συλλογικής μνήμης, με όλα να εκβάλουν στην λυτρωτική υμνητική δημιουργία.
Τα ελληνικά του κειμένου διασχίζουν αβίαστα τις εποχές εξέλιξης της νεοελληνικής γλώσσας και η γραφή αναδεικνύει με επιλεκτική χρήση κεφαλαίων γραμμάτων την διαρκή ώσμωση και διάκριση του ιερού από το κοινό.
Ο δημιουργός έχει εργαστεί με έμπνευση αλλά και επίμονη μεθοδικότητα και πλάθει ένα ποιητικό υποκείμενο στρατηλάτη ή μάλλον καπετάνιο* του αναγνωστικού κοινού σε αυστηρή πορεία χαραγμένη εκ των προτέρων και απαρέγκλιτη, στοιχείο που σχολιάστηκε από μέλη της λέσχης ως -εκ των υστέρων του ενθουσιασμού και της απόλαυσης της αρχικής ανάγνωσης- σε κάποιο βαθμό περιοριστικό της γόνιμης από πλευράς του συμμετοχής στην βαθιά πρόσληψη και ψυχική υποδοχή του έργου.
Δεν υπάρχει αμφιβολία, ότι ο Θ. Κουρεντζής συνθέτει ένα προσωπικό σύμπαν και προσκαλώντας μας σχεδόν μάς επιβάλλει να δονηθούμε υπακούοντας στην αυστηρά ιδιοπρόσωπη μπαγκέτα του, όπως σημαίνει με μαεστρία τις σιωπές, τις παύσεις και τα forte της σύνθεσης. Κατά κάποιο τρόπο μας μαγεύει ως αυλητής του Χάμελιν και μας κλείνει στο σύμπαν του αυτό.
Αξιοπρόσεκτη η παρατήρηση μέλους της λέσχης της φωνητικής συμμετρίας στον τίτλο, έναν τίτλο αίνιγμα που υμνεί τη μούσα-έμπνευση, μάνα-τροφό ως εποχή.
ΑΝΩΤΕΡΗ ΟΛΩΝ ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ
Α_Ω_Ε_Η Ο_Ω Ο Α_Ο_ΑΙ_Ι
Α Ο Ε Ι / Ο Ο Ο / Α Ο Ε Ι
Η συμμετρία αυτή είναι αποκαλυπτική ως προς την ακρίβεια της γραφής στην υπηρεσία των στόχων της μουσικής της γλώσσας.
Μιας γλώσσας, ο λεκτικός πλούτος και η ορμή της οποίας εγκαλεί όλες τις αισθήσεις σε εγρήγορση. Εκτός από α) την όραση (ανάγνωση κειμένου και ανα-γνώριση της δομής ή και κατά τόπους μορφών που ανακαλούν παρτιτούρα) και β) την ακοή (απαράβλεπτη μουσικότητα στα επιμέρους, αλλά και στο συνθετικό όλον), το έργο μοσχοβολάει μυρώνια και δενδρολίβανα (όσφρηση), υπαινίσσεται αόρατους κανιβαλισμούς κρυμμένους έντεχνα σε παιδικά τραγουδάκια* (γεύση) και νιώθει διαρκώς στο σώμα το άγγιγμα (αφή) των εποχών με ανώτερη όλων το καλοκαίρι.
(*) Αναφορά στα δύο (δυσοίωνα) παιδικά τραγουδάκια: «Ήταν ένα μικρό καράβι» και «Ήταν ένα καράβι, παιδιά, ήταν ένα καράβι», τα οποία ανοίγουν και κλείνουν το έργο
Ο Γ. Φ. Χαῖντελ κυοφορείται με πατέρα μαύρο φεγγάρι και (ανα-)γεννάται λουσμένος στο λαμπρό αιγαιοπελαγίτικο φως. Αν κλείνει μειδιώντας το μάτι ή ανασηκώνει λίγο το φρύδι θα κριθεί στην αντοχή των επαναληπτικών αναγνώσεων.
Ενδεικτικό απόσπασμα μπορείτε να διαβάσετε εδώ:
https://issuu.com/ikarosbooks/docs/9789605727963
Το ως άνω κείμενο προέκυψε από τις προσωπικές σημειώσεις της συντάκτριας κατά την συζήτηση του βιβλίο μεταξύ των μελών.
Συντόνισε ο οικοδεσπότης Αντώνης Τσόκος, ο οποίος είχε επιλέξει και τη συγκεκριμένη συλλογή για τη συνάντηση του Φεβρουαρίου.
Οι συναντήσεις της Λέσχης Ποίησης Στεριανή Ζάλη πραγματοποιούνται στο φυσικό χώρο του βιβλιοπωλείου Μονόκλ στην Αθήνα.
Για περισσότερες πληροφορίες διαβάστε το εισαγωγικό κείμενο για τη λειτουργία της.
Επόμενο λιμάνι (Μάρτιος 2026):
Επιστολές, Δανάη Σιώζιου, Αντίποδες, 2024
(για τη συνάντηση του Σαββάτου 14/02/2026 γράφει η Κατερίνα Γκιουλέκα *)
(*) Η Κατερίνα Γκιουλέκα διατηρεί το προσωπικό λογοτεχνικό ιστολόγιο Μηχανικό Μολύβι. Από τις Εκδόσεις Θίνες κυκλοφορεί η ποιητική της συλλογή ΠΛΑΝΗΣ στην ΠΛΑΝΗ ΤΗΣ.