Κατά φαντασίαν
ημερολόγιο
[…στα ηχεία Ike Isaacs. Πιάνο Τζακ Γουίλσον, κρουστά Τζίμι Σμιθ…]
Τινάχτηκε σαν μέσα από το όνειρό του. Ήταν μπερδεμένος, τι ώρα είναι εκεί, ψιθύρισε. Άνοιξε το ραδιοφωνάκι που ‘χε στο κομοδίνο. Μέιντ ιν Ταιβάν μα αντέχει ακόμη, ίσως με κάπως συρμάτινο τον ήχο του. Τι τα θες, η φθορά του χρόνου, ραδιοφωνάκι μην λυπάσαι, υπόκεισαι και εσύ στη βάσανο, κανείς δεν γλιτώνει. Επιβεβαίωσε τα πάντα, ώρα και μέρα, κοίταξε προς την πλευρά της κουζίνας. Δεν υπήρχε ψυχή, όσο στην τηλεόραση επαναλαμβάνονταν οι ίδιες ειδήσεις. Καμιά πρωτοτυπία στον κόσμο, ανά πέντε λεπτά οι ίδιοι τίτλοι. Το μέλλον αργεί να φτάσει εδώ κάτω, κινείται με ταχύτητες μικρότερες του ήχου, ανεπαίσθητες, ταχύτητες που μήτε καν υποψιαζόμαστε, εμείς οι αιωνίως βιαστικοί της ζωής.
“Η άνοδος του πληθωρισμού”, ένα κίνημα στην Ισπανία και μια ετοιμόρροπη κυβέρνηση. Μια διεθνής έκθεση στην Λένορμαν σε κάποιο παλιό εργοστάσιο χωρίς μεσάζοντες τέχνης και τα ρέστα. Αθρόα προσέλευση κοινού, μιλάει κάποιος καλλιτέχνης από το Βέλγιο. “Ενεργειακή κρίση”, “ντόμινο αυξήσεων”, “κανείς δεν συγκρατεί τα επιτόκια”, “πλημμύρες στην Νέα Υόρκη”, ιπτάμενα ανεξέλεγκτα ντρον που εισβάλλουν όπως ο άνεμος στον ύπνο των ανθρώπων.
Μια πανοραμική των Στενών του Ορμούζ με τα μετέωρα πλοία. Του φαίνεται παράξενο που τα λένε στενά, ενώ τα πλοία χάνονται στο βάθος. Η γεωγραφία πραγματεύεται τα πάντα σε μεγαλύτερες κλίμακες, είναι μάταιο να προσπαθεί κανείς να γεφυρώσει αυτήν την απόσταση. Φτάσιμο από τον άνθρωπο ως το ιδανικό του δεν έχει, έγραψε κάποιος και σώπασε για πάντα.
Πάει καιρός που αναζητά κάτι ενδιαφέρον για να γράψει. Οι νεκρολογίες, ιστορίες σαν ζωγραφιές, τα επίκαιρα προσφέρουν μια κάποια λύση, μα χρειάζεται μια ιδέα. Κάτι για να υπερασπιστεί, έναν σκοπό, χρειάζεται οι λέξεις του να’ναι στρατευμένες. Αλλιώς λοξοδρομούν, τι παράξενα που κουράζονται και μένουν να μην υπογραμμίζουν τίποτε. Συμβάσεις όπως το ευγενικό χειροκρότημα, το χειροφίλημα, η ελαφριά υπόκλιση, πόζες απλωμένες σε χαρτί σαμουά των ελαχίστων γραμμαρίων.
Μα σήμερα σαν κάτι να τον ενδιαφέρει πραγματικά. Ένα ημερολόγιο, κάτι σαν αλμανάκ, μα πριν συμβεί το οτιδήποτε. Το είχε δει σε ένα αμερικάνικο φιλμ με αυτοκίνητα που ταξιδεύουν στο μέλλον και αθεράπευτες παρεξηγήσεις. Αν δεν πρόκειται για μια ιστορία αγάπης, τότε οι Αμερικάνοι σκηνοθέτες προτιμούν το χάος.
Αρκεί να συλλάβει κανείς τον ρυθμό των πραγμάτων, την υποδόρια μουσική τους. Πολλοί λένε πως δεν υπάρχει τίποτε τέτοιο, μα η αλήθεια είναι πως καιρό τώρα έχει την αίσθηση ότι κάτι κυλάει κάτω από τα πόδια του. Ένα ημερολόγιο είναι ότι πρέπει, ένα ημερολόγιο που θα πηγαίνει κάπως έτσι, είπε και θέλησε να σημειώσει κάτι. Ένα προσχέδιο ακόμη, ίσως αυτή τη φορά να τα καταφέρει, ίσως να μην το βάλει στα πόδια. Χρειάζεται ένα είδος ασυλλόγιστου θάρρους για να τα καταφέρει κανείς, τώρα το ξέρει. Το υποψιάζεται δηλαδή εδώ και αρκετό καιρό. Δεν θέλησε να το παραδεχτεί μα απόψε κάνει πίσω. Δοκιμάζει.
Δευτέρα
Η αντιπολίτευση εξέδωσε ανακοίνωση για τα επιτόκια. “Η άνοδος απαιτεί να θυσιάσουμε οικονομικούς πόρους, η κυβέρνηση δεν πήρε κανένα μέτρο”. Κανένα σπίτι στα χέρια τραπεζιτών, συνθηματολογεί ανέξοδα ο υποψήφιος βουλευτής και ευθύς πέφτει ένα σύντομο διαφημιστικό δεκαπέντε δευτερολέπτων. Μια προβληματισμένη κυρία συλλογίζεται το ευερέθιστο έντερο της μα μες σε δεκαπέντε δευτερόλεπτα εξέρχεται ευτυχής από εκεί που και ο βασιλεύς εγκαταλείπει το σχήμα του.
Πανεπιστήμιο Κορνέλ. Οι αυριανοί ηγέτες ασκούνται στις πρακτικές της εξουσίας. Πενήντα επτά νεαροί σπουδαστές βιάζουν μια αναίσθητη φοιτήτρια. Καλοδεχούμενες οι αναγωγές, μόνον που εδώ έχουμε να κάνουμε με ένα έγκλημα μες στους διαδρόμους ενός κορυφαίου, εκπαιδευτικού ιδρύματος. Τέμπη στα γρήγορα, τα επεισόδια στο Παρίσι και το ντεφιλέ των οίκων μόδας. Το πλέον απαραβίαστο καθεστώς με φόντο έναν ολόχρυσο πύργο του Άιφελ. Σικ. Ο καιρός: άστατος με τοπικές νεφώσεις και περιόδους ηλιοφάνειας. Μπορείς να φορέσεις τα πάντα και να βγεις έξω στους δρόμους.
Τρίτη
Μια γυναικοκτονία, κάτοικοι που ήξεραν και σήμερα άκουσαν, μιλούν με γυρισμένη την πλάτη τους στην κάμερα. Η στάση γνώριμη , έτσι με γυρισμένες τις πλάτες τους περιφρονούν την αλήθεια. Ένα εκτενές ρεπορτάζ, δημοσιογράφοι στην Καρνεάδου, δικηγόροι μιλούν σε τηλεοπτικά παράθυρα, στο ενδιάμεσο “ώρες μικρές”. Ακολουθούν οι τιμές των προϊόντων που σημειώνουν άνοδο. Ευτυχείς καταναλωτές εξέρχονται των χάιπερ μάρκετ και σχολιάζουν. “Η φέτα εκτοξεύτηκε”, “δεν πάνε καλά τα πράγματα”, “δεν φτάνουν πια” και άλλα τέτοια. Ρωτούν πότε θα παίξουν οι δηλώσεις και φεύγουν βιαστικοί, μην τύχει και ρίξει καμιά βροχή και φανούμε όπως είμαστε στα αλήθεια. Μια απρεπής δήλωση ενός βουλευτή προκάλεσε αναστάτωση. Το μπρεντ σκαρφαλώνει, ο πρόεδρος Τραμπ ανακοινώνει πως όλοι τους είναι “φανταστικοί τύποι μα πρέπει να πεθάνουν”. Λένε πως του γυάλισε η Μαδαγασκάρη, θέλει μια πολιτεία ακόμη και βγήκε που λένε και στην μπιρίμπα. Τραυματισμός με πατίνι, συζήτηση για να απαγορευτούν, λυπόμαστε μα δεν χωράμε μες σε αυτήν την πολιτεία. Τουρίστες θύματα κλοπής, νέα διαρροή στο φυσικό αέριο, όλα είναι έτοιμα για να ανατιναχτούν. Όλοι το ξέρουν και δεν το λένε, μα φορούν, αν προσέξετε , κόκκινα προστατευτικά κράνη. Έλεγχοι της τροχαίας και μια μίνι συνέντευξη για κάποιο πολεοδομικό σκάνδαλο. Θα περάσει και αυτό, σώπα, μου ‘λεγε η μάνα μου. Σήμερα η μάνα μου θυμίζει αυτήν εδώ την πολιτεία, ίσως λίγο πιο αυστηρή μα της μοιάζει στο φέρσιμο πολύ. Τα γκολ της μέρας και ένα ελληνικό φιλμ με μπιπ στις βωμολοχίες. Δεν βαριόμαστε την ηθική και ας οδυρόμαστε στα έδρανα της Φιλοσοφικής για τα χαμένα μας χρόνια. Περί αθωότητας ούτε λόγος.
Τετάρτη
Τα ίδια με την Τρίτη συν την άνοδο της βενζίνης. Η εκπρόσωπος της ενώσεως σημειώνει. “Δεν είναι εύκολο πράγμα η αποκλιμάκωση. Φέρτε για παράδειγμα τη γρίπη. Δεν περνάει μαχαίρι. Πρώτα σταματάει η μυτούλα, μετά ο λαιμός ηρεμεί, ο πονοκέφαλος περνάει στο τέλος. Ωστόσο, στην πορεία χρειάζονται παυσίπονα και αφήστε που μπορεί να κολλήσει κανείς. Καταλάβατε;” Ο καιρός: ηλιοφάνεια με περιόδους συννεφιάς, πάλι μπερδεμένα μας τα λέει ο παρουσιαστής διατρέχοντας με το τηλεχειριστήριο του τη χώρα. Δεν έχει άλλα ρούχα στην ντουλάπα, ο κόσμος μια ιστορία από κεφάλαια αβεβαιότητες. Αυτό είναι όλο.
Πέμπτη
Φωτογραφίες βυτίων στους δρόμους. Το πετρέλαιο ρέει άφθονο, οι μετρητές καταγράφουν, τα χιλιάρικα πέφτουν βροχή. Οι δεξαμενές γεμίζουν, οι ιδιοκτήται αναφέρουν: “Και τι να κάνουμε; Να παγώσουμε;”, “βάζουμε λιγάκι τώρα, ίσα να δουλέψει ο καυστήρας, πού να τα βρούμε”, “γεμίσαμε διότι εικάζουμε άνοδο των τιμών στο προσεχές διάστημα”. Μια διαφήμιση για καφέ, άλλη μία για συνένζυμα, ακολουθεί μία με έναν σκίουρο που ταξιδεύει σε κάποιο πάρκο. Άραγε ο διαφημιστής μας θεωρεί σκίουρους; Δεν έχω σε τίποτε το συμπαθές θηλαστικό, μα θα μπορούσε να διαλέξει κάτι πιο εντυπωσιακό ή κάτι πιο απλό και οικείο. Ένα ποντικό ίσως από αυτούς που διασχίζουν τους δρόμους της πόλης με κίνδυνο της ζωής τους. Ή μια γάτα, ή μια ακρίδα που δεν θα χρειαζόταν τόσο κόπο για να περιηγηθεί και θα μπορούσε με ένα πέταγμα να βρεθεί παντού. Σήμερα θα κάνω πίσω. Είμαι και εγώ σκίουρος μα ακόμη και εγώ, σαστίζω με ένα τόσο δα σκανδαλάκι που συμβαίνει τόσο απρόσμενα. Οι κοριοί μίλησαν, σημειώνει ο εκφωνητής και μοιάζει με μήνυμα απειλητικό προς όλους όσοι παραβαίνουν εκεί έξω το νόμο. Καινούριος σερίφης βγήκε στην πόλη, καθάρματα προσέξτε!
Παρασκευή
Συγκρατημένη ευτυχία για το σαββατοκύριακο που έρχεται. Αν θέλεις να δεις πώς θα το περάσεις πρόσεξε μην υποκύψεις σε άρθρα τύπου “δέκα προορισμοί κοντά στην Αθήνα”. Εδώ θα βρεις έξοχες ταβέρνες που λειτουργούν αδιαλείπτως από τα 1960, όμως κάπου αλλού θα αγοράσετε τις χυλοπίτες που φτιάχνονται με αγνά υλικά, όχι με τα υποψιασμένα της πόλης. Τέλος πάντων, μπορείτε να πάρετε γενικώς τα βουνά ή να εξορμήσετε σε σινεμά, μπουάτ, μπουζούκια, κουτούκια που λέει και ο διαφημιστής, να πάτε για καφέ, να τσακωθείτε, να μείνετε μόνοι, να πάτε στον ιατρό ή να μην πάτε, να αγοράσετε παπούτσια ή όχι. Μα όλα στα γρήγορα γιατί θα περάσει η ευτυχία της Παρασκευής και έπειτα θα έρθει το Σάββατο και θα πρέπει να βγείτε να φάτε πάλι. Να κάνετε έρωτα, να λυπηθείτε, να διαβάσετε ένα βιβλίο, να βάλετε σκούπα, να πλύνετε τα πιάτα και να βγάλετε τα χειμωνιάτικα, να βρείτε άκρη με την τιμή του μπρεντ, να δείτε το επόμενο επεισόδιο, να ξαναδείτε το προηγούμενο και να φανταστείτε το επόμενο, να πεθάνετε στον ύπνο και να καθαρίσετε την πίσω βεράντα, να ξαναβάλετε σκούπα και να πλύνετε τα πατάκια, να κάνετε έρωτα και να απογοητευτείτε, να δείτε ένα φιλμ και να συγκινηθείτε, να διαβάσετε την εφημερίδα και να κόψετε τα αποκόμματα που μιλάνε για κάτι που σας αρέσει. Στο μεταξύ έχετε το νου σας μην τύχει και λοξοδρομήσει κανένα ντρον. Τα ρετιρέ κινδυνεύουν περισσότερο.
Σάββατο
Τα ‘παμε
Κυριακή
Δεν έχω τίποτε να σας πω. Βλέπω ανθρώπους βαλσαμωμένους σαν χρόνια που δεν έχουν επίσης τίποτε να σου πουν και έτσι περνούν. Μην ρωτήσεις τι κοιτάζουν μέσα τους, θα σου πουν για “ποταμόψαρα αστράφοντας μες στο χάος”. Θα εννοούν τα όνειρά τους. Τα τελευταία πεθαίνουν κάθε Κυριακή, τα συσκευάζουν σε σακούλες σκουπιδιών και πριν αλλάξει η μέρα τα πετάνε στους κάδους. Καμία ανακύκλωση. Στοπ, έτσι τηλεγραφικά όπως τελειώνει μια ιστορία που σέβεται τον εαυτό της.
Παράτησε το χαρτί και στάθηκε πίσω από το κλειστό παράθυρο. Είχε καταφέρει επιτέλους να συλλάβει κάτι, να το φέρεις εις πέρας. Για αρχή, μια εβδομάδα, δεν είναι και λίγο. Και αυτό το δεύτερο σήμαινε πως είχε κερδίσει το στοίχημα.
Στο βάθος ένα αστέρι φώτιζε δυνατότερα. Έμοιαζε με το πιο κοντινό που είχε δει ποτέ του. Χρειάστηκε λίγος χρόνος για να καταλάβει. Σκέφτηκε πως πεθαίνει, μα η όλη κατάσταση του προκάλεσε μια κάποια αμηχανία και κάποια διάθεση αστεϊσμού. Έμεναν περίπου δεκαπέντε δευτερόλεπτα πριν τη σύγκρουση. Για δες, “όλα τα ξέρει ο διαφημιστής” είπε μονάχος του. Μέιντ Έι, ούρλιαξε με όλη τη δύναμη της φωνής του. ´Εβαλε την τηλεόραση στη διαπασών, κάποιος ανυποψίαστος τον έστειλε στον αγύριστο. Θα ζήσει για πάντα με το βάρος της ευθύνης του, συλλογίστηκε και πήρε την εκδίκησή του, ακόμη και τούτη την ώρα.
Ντρον, ντρον, κάποιος είναι στην πόρτα, ίσως ο καιρός των απαντήσεων. Προλαβαίνει. Δυο δευτερόλεπτα ως να φτάσει το πόμολο και δυο πίσω, μας κάνει τέσσερα. Μένουν άλλα έντεκα δευτερόλεπτα που μπορεί να τα διαθέσει όπως το επιθυμεί. Ο νους του πάει στην τηλεόραση που ακόμη την πληρώνει και λυπάται τόσο πολύ που θα χρωστάει και μετά θάνατον, λέει.
Ωστόσο τα δευτερόλεπτα μετρούσαν αδέκαστος ο χρόνος κυλούσε όσο συλλογιζόταν τίποτε και τα πάντα. Επιτέλους το ρετιρέ γίνηκε σμπαράλια, πετώντας πάνω από την πολιτεία μαζί ένα σύνολο από ακαθόριστα υλικά. Να θυμηθεί την επόμενη φορά να γράψει, “η ζωή προηγείται της τέχνης”.
Τώρα πια βαδίζει ανάμεσα σε χιλιάδες φυγάδες. Ο κόσμος παραμένει ίδιος μα το φεγγάρι και το στερέωμα διαθέτουν μια μελαγχολία ιερογλυφική και τον τρομάζουν. Στο περιθώριο του δρόμου, γέροι με προστατευτικά μανικιών, κηλιδωμένοι από τον χρόνο, καταγράφουν το κοπάδι. Άξεστοι θεατρίνοι κάνουν κόλπα με φανταστικά ρολόγια κάτω από σταχτιούς ουρανούς που δεν επαναλαμβάνονται. Πάνω στα χάρτινα πέταλα των λουλουδιών είναι γραμμένη η ιστορία του κόσμου και αυτοί οι τυχεροί που θα την μάθουν. Κάθε τόσο μια τροπική καταιγίδα ξεσπάει μα δεν βρέχει σαν το νερό των ζωντανών, μόνον πέφτει ένα πυκνό χιόνι. Όλα παραμένουν ασπρόμαυρα στο φιλμ και απίστευτα λυπημένα. Οι περαστικοί κρατούν κάτι παράξενες ομπρέλες δίχως το πανί τους, μονάχα ο σκελετός του μετάλλου. Έτσι φυλαγμένοι προχωρούν στις εισόδους των τεράστιων μεγάρων , εξαφανίζονται. Κάθε τόσο σταματούν και κλαίνε δίχως δάκρυα την παλιά τους ζωή. Τώρα κάποιον γυρεύουν στα απέραντα γραφεία, κάποιον που δεν θα βρουν ποτέ, κάποιον που δεν θυμούνται πια. Και αυτό είναι θάνατος.
Στα συντρίμμια οι αρχές δεν βρήκαν ίχνη πολεμικού υλικού. Απόρησαν πως μπορεί μόνο εκείνο το διαμέρισμα να επλήγη. Κάποια αστοχία ίσως, ποιος ξέρει, στις μέρες μας τα πράγματα αποδίδονται σε θαύματα ή σε θραύσματα. Το απέδωσαν σε διαρροή. Συμβαίνει συχνά αυτές τις μέρες, ο κόσμος από κάτω μας να αγγίζει πρωτόγνωρα σημεία βρασμού.