Όταν η σχολική ζωή γίνεται ποίηση: Σχολικές ποιητικές διαδρομές: Μια κυψέλη όλο μέλισσες και μέλι…
Νίκη Μισαηλίδη και Πωλλέτα Ψυχογυιοπούλου
24Γράμματα, 2024,
ISBN:978-618-201-940-5
γράφει η Ελένη Κοφτερού
Στην Παιδική Λογοτεχνία, η ποίηση για παιδιά κατέχει συχνά μικρότερο χώρο σε σχέση με την πεζογραφία. Το βιβλίο της Νίκης Μισαηλίδη και της Πωλλέτας Ψυχογυιοπούλου με τον χαρακτηριστικό τίτλο: Σχολικές ποιητικές διαδρομές: Μια κυψέλη όλο μέλισσες και μέλι…, 24Γράμματα, 2024, ISBN:978-618-201-940-5 έρχεται να ανατρέψει αυτή την ισορροπία. αποτέλεσμα μιας συνεργατικής ποιητικής διαδρομής,. Αποτελεί προϊόν μιας συνεργατικής πορείας στην ποίηση και περιλαμβάνει στίχους της γιαπωνέζικης μορφής τάνκα, που διακρίνονται για τη ζωντάνια και την αμεσότητά τους.
Η επιλογή του τάνκα, ενός σύντομου και περιεκτικού ποιητικού είδους, είναι ιδιαίτερα εύστοχη, καθώς επιτρέπει στα παιδιά να προσεγγίσουν την ποίηση με απλότητα, να την αγαπήσουν και να μυηθούν σε αυτή. Η συλλογή δεν έχει μόνο εκπαιδευτικό χαρακτήρα, αλλά και η δυνατότητα να ανοίγει έναν διάλογο με τον μαθητή και τη μαθήτρια, τον δάσκαλο και τη δασκάλα μέσω της ποίησης.
Με λιτή και απλή γλώσσα τα ποιήματα της συλλογής προσεγγίζουν την καθημερινότητα του παιδιού και τον πολυδιάστατο σύμπαν της σχολικής ζωής. Οι δημιουργοί υπόσχονται στο παιδικό και εφηβικό αναγνωστικό κοινό ένα απολαυστικό ταξίδι στον κόσμο των στίχων και σε ό,τι ενέχει ο κόσμος αυτός: εικόνες, ήχους, αισθήσεις, σκέψεις, παιχνίδι με τις λέξεις και φυσικά ανάδειξη της ανόθευτης και πηγαίας φαντασίας του.
Αντιπροσωπευτικό των προθέσεων των δημιουργών το συμβολικό ποίημα με τίτλο «Φαντασία» (σ.65):
Σαν των Φαιάκων
το ξύλινο καράβι
η φαντασία.
Πολυδαίδαλες σκέψεις
στη ροή του ποταμού.
Η συλλογή προσφέρει στα παιδιά ένα ποιοτικό και ελκυστικό ανάγνωσμα, που τα μυεί στον κόσμο της ποίησης, και τα ενθαρρύνει να γίνουν δημιουργοί και να απολαύσουν τη χαρά της δημιουργικής έκφρασης. Επιπλέον, προωθεί την αγάπη για την ανάγνωση και τη γραφή, δύο δεξιότητες που είναι απαραίτητες για την επιτυχία των παιδιών στο σχολείο και στη ζωή.
Οι ποιήτριες έχουν δημιουργήσει ένα έργο, που συνδυάζει την τέχνη της ποίησης με τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα των παιδιών του δημοτικού, του γυμνασίου αλλά και σε ενήλικες που συμμετέχουν στην εκπαιδευτική διαδικασία.
Η σύνδεση του βιβλίου με τα Νέα Προγράμματα Σπουδών (ΝΠΣ), όπως επισημαίνεται στο Επίμετρο από τον Νικόλαο Μάνεση, Ε.ΔΙ.Π. του Τμήματος Επιστημών της Εκπαίδευσης και Κοινωνικής Εργασίας του Πανεπιστημίου Πατρών, αναδεικνύει την παιδαγωγική του αξία. Ένας από τους βασικούς στόχους των ΝΠΣ είναι η ανάπτυξη της δημιουργικής έκφρασης και η ενίσχυση των γλωσσικών δεξιοτήτων των μαθητών και μαθητριών.
Το παιχνίδι γραφής που από μόνο του εμπεριέχει το τάνκα μεταλαμπαδεύεται στον/στην αναγνώστη/-στρια. Τα ποιήματα δεν στερούνται χιούμορ και συναισθημάτων ενώ παράλληλα οι στίχοι αναφέρονται σε καινοτομίες της σύγχρονης εκπαίδευσης. Αναφέρω χαρακτηριστικά ένα ποίημα με τίτλο «Βαθμοί» (σ. 16):
Όνειρο βλέπω:
άριστοι οι βαθμοί μου.
Τι ευτυχία!
Ξυπνώ. Πανωλεθρία!
Κρύβομαι τρομαγμένος.
Το τάνκα, με την πεντασύλλαβη, επτασύλλαβη, πεντασύλλαβη, επτασύλλαβη και επτασύλλαβη δομή του, αποτελεί μια πρόκληση για τους μικρούς ποιητές και τις μικρές ποιήτριες. Ωστόσο, αυτή η πρόκληση είναι σημαντική και καθοριστική, καθώς τους ενθαρρύνει να επιλέγουν προσεκτικά τις λέξεις τους, να εκφράζουν τα συναισθήματά τους με συντομία και ακρίβεια, να ασκούνται στον συλλαβισμό ενισχύοντας τη συγκέντρωση και την παρατηρητικότητά τους.
Τα ποιήματα είναι πολυ-θεματικά και συνδυάζουν απλές εικόνες από τη σχολική ζωή. Κάθε ποίημα προσεγγίζει συγκεκριμένες πτυχές της σχολικής καθημερινότητας, από τις σχέσεις με τους/τις δασκάλους/-ες και τους/τις συμμαθητές/-τριες, μέχρι τη γεωμετρία, τη γλώσσα και τη φυσική. Οι μικρές ποιητικές ιστορίες «ζωντανεύουν» τη σχολική εμπειρία με απλότητα και συναισθηματική ένταση, προσκαλώντας τους/τις μαθητές/-τριες και τους/τις εκπαιδευτικούς να συνδεθούν με τον κόσμο των λέξεων. Χαρακτηριστικά είναι τα παρακάτω ποιήματα:
Σχολείο
Το σχολείο μας
σταθμός της φαντασίας
κήπος φωτεινός.
Οι γνώσεις μας λουλούδια
αισθήματα και σκέψεις.
Βιβλία
Τα βιβλία μου
άστρα της Βερενίκης
δοχείο με φως!
Φωλιάζω στις σελίδες
ορθές γνώσεις αποκτώ.
Βιολογία
Έλικα διπλή
μεταφορέας ζωής
παντοδύναμη.
Ανακάλυψη κυλά
από γενιά σε γενιά.
Η συναισθηματική ένταση είναι ένα άλλο σημαντικό χαρακτηριστικό των ποιημάτων. Τα παιδιά εκφράζουν τα συναισθήματά τους με ειλικρίνεια και αμεσότητα, είτε πρόκειται για τη χαρά του διαλείμματος, είτε για το άγχος των διαγωνισμάτων, είτε για την αγάπη για το μάθημα της ιστορίας και τη ζωγραφική. Αυτή η συναισθηματική ένταση καθιστά τα ποιήματα ζωντανά και αυθεντικά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το ποίημα «Γράμματα» (σ. 24):
Αγκαλιάζω τα
ορνιθοσκαλίσματα
λευκών σελίδων.
Στα λάθη τους η γραφή
σφυρά δημιουργικά.
Ή το ποίημα «Διάλειμμα» (σ. 31):
Στο προαύλιο
ανέμου σφυρίγματα
παιδικές φωνές.
Προσελκύουν τα πουλιά
στήνοντάς τους καρτέρι.
Οι Σχολικές ποιητικές διαδρομές: Μια κυψέλη όλο μέλισσες και μέλι… αποτελούν ένα ποιητικό καταφύγιο για εκπαιδευτικούς, γονείς και παιδιά, που προσφέρει ατομικά ή συνεργατικά την ευκαιρία να αλληλεπιδράσουν με τον κόσμο της ποίησης, αναπτύσσοντας το αίσθημα του «ανήκειν» σε αυτή τη μοναδική κυψέλη της ποίησης.
Ένα βιβλίο που εμπνέει, διδάσκει και ψυχαγωγεί, προσκαλώντας μικρούς και μεγάλους να ανακαλύψουν τη μαγεία της ποίησης και τη χαρά της δημιουργικής έκφρασης – ιδανικό για κάθε σχολική τάξη, σπίτι ή βιβλιοθήκη.