Γράφει ο Γιώργος Δρίτσας
(Παναγιώτης Καλυβίτης, Ο Ιονέσκο παραφυλάει στην πόρτα Ιανουάλις, εκδ. Θράκα, Λάρισα 2025)
Η ποίηση φλερτάρει προφανώς με τη θεατρικότητα και τους έντονους μονολόγους των δραματικών ενοράσεων ενός συγγραφέα. Εξάλλου, μέσα στο πλέξιμο των νοημάτων δεν χωράει αμφισβήτηση ότι κάθε τέχνη ενώνεται σ’ ένα ευρύτερο σύμπαν. Μέσα στο οποίο δεν χωράνε διαχωρισμοί στην έμπνευση και στην έκφραση, αλλά αντιθέτως όλα συναποτελούν μια μεγάλη έκθεση στα μάτια του ίδιου του κόσμου, του κόσμου ως συνολικής ύπαρξης, του κόσμου ως μιας πελώριας παράστασης.
Τη δική του θέση πάνω στα όρια θεατρικού και ποιητικού λόγου καταθέτει ο Παναγιώτης Καλυβίτης με την πρώτη του ποιητική συλλογή, Ο Ιονέσκο παραφυλάει στην πόρτα Ιανουάλις, (εκδ. Θράκα, Λάρισα 2025). Όπως γίνεται κατανοητό η επιλογή του Ιονέσκο δεν είναι κάτι τυχαίο ούτε, βέβαια, του Ιανουάλη.
Ο πολυσχιδής συγγραφέας Ευγένιος Ιονέσκο, εξάλλου, γνωστότερος για τα θεατρικά του έργα, είναι η επιτομή της υπαρξιακής γραφής, που αναμοχλεύει τα βαθύτερα ψήγματα της ανθρώπινης συνειδητότητας. Για αυτόν, ακριβώς, τον λόγο συνδέεται με τον Ιανό, τον διπρόσωπο θεό, με την ίδια τη ζωή και τις δίκοπες πλευρές της, ως Ιανουάλις. Το προσωπείο του ιανουαλικού Ιονέσκου χρησιμοποίει ο συγγραφέας στη συλλογή του αυτή, σ’ όλο το εύρος των ανομοιοκατάληκτων και εκτενών ποιημάτων της.
Πιο συγκεκριμένα, ήδη από το πρώτο ποίημα της συλλογής, με τον κάπως σαρκαστικό τίτλο «Χρόνια πολλά», καταγράφει όλη αυτή την τραγική πορεία του ανθρώπου. Μια πορεία που ενέχει εντός της τα σπάργανα του χρόνου, που όλο και λιγοστεύουν και απολήγουν σε μια κατάρρευση. Μια κατάρρευση χωρίς αρχικές αναμνήσεις, εν είδει ευχετήριας κάρτας που επανακινεί τον χρόνο.
Όμως, η κατάρρευση αυτή δεν παθητικοποιείται, αλλά, αντιθέτως, εξισορροπείται από την εύκολα εντοπιζόμενη αναζητητική διάθεση του συγγραφέα· για τον οποίον αποτελεί μια βασική συνθήκη που δεν ακυρώνει τη συνέχιση της τραγικής πορείας του αυτής μέσα στον κόσμο, αλλά αντιθέτως την ενδυναμώνει. Εξάλλου, η πορεία του αυτή έχει ως σκοπό την εύρεση μιας λύτρωσης, μέσα σ’ αυτήν την ίδια την τραγωδία της ύπαρξης, που απολήγει σε γέλιο («Πόρτα Ιανουάλις, περάστε»), σε γέλιο – κλαυσίγελο, γεμάτο δάκρυα και πόνο. Έτσι, στο τέλος, παραμένει μια μόνο λύτρωση, η συνέχεια που βγάζει σ’ αδιέξοδο, χωρίς συγκεκριμένο τελικό προορισμό πέρα από την ίδια τη βίωση του παρόντος.
Κλείνοντας, έχουμε να κάνουμε με μια πολύ ενδιαφέρουσα ποιητική συλλογή που εξερευνεί τα όρια μεταξύ θεατρικού και ποιητικού διαλόγου. Μια συλλογή που κάλλιστα θα μπορούσε να παρουσιαστεί ενιαία ως θεατρικοποιητική περφόρμανς.