(Οι ερωτήσεις τέθηκαν στην παρουσίαση του βιβλίου «Μικροκοσμικά», στις 27/10, στη Λευκωσία)
- Το βιβλίο σου έχει εξαιρετική δομή. Έχω μεγάλη περιέργεια να σκαλίσω τη διαδικασία την οποία ακολούθησες για να το συγγράψεις. Το έγραψες με τη σειρά που παρουσιάζονται οι ιστορίες; Ήταν σκόρπιες ιστορίες που μετά σύρραψες; Επίσης, πόσο καιρό σου πήρε να το ολοκληρώσεις;
Η διαδικασία που ακολούθησα ήταν ιδιαίτερη και χρονοβόρα. Ταυτόχρονα απολαυστική και βασανιστική μαζί. Υπήρχαν κάποιες ιστορίες, γύρω στις είκοσι, οι οποίες ήταν αυτοτελή διηγήματα, όπως για παράδειγμα η Λεμονοκλέφτρα. Η διαδικασία θυμίζει κάτι από το patchwork, όπου πολλά μικρά ξεχωριστά κομμάτια υφάσματος συνθέτουν ένα πάπλωμα. Η διαφορά είναι ότι τα κομμάτια στο βιβλίο συνδέονται μεταξύ τους. Ήθελα να φτιάξω μια πόλη και να μελετήσω τη σχέση που έχουν οι άνθρωποι με την πόλη τους. Στην πορεία, καθώς συγκέντρωνα τις ιστορίες, σκέφτηκα ότι ο αριθμός 52 (όσες και οι βδομάδες του χρόνου), θα ήταν ένας καλός αριθμός, αντιπροσωπευτικός για τους χαρακτήρες και τις ιστορίες σε μια πόλη. Νομίζω ότι αυτό που με βοήθησε πιο πολύ, η «κόλλα» που ενώνει όλες τις ιστορίες είναι το «εύρημα» του Επισκέπτη, ο οποίος έρχεται στην πόλη αυτή για έναν χρόνο. Είχα πολλές ιδέες που τις δούλευα για χρόνια. Ξεκίνησα το 2012 να γράφω τις πρώτες ιστορίες, άρα είναι έργο ζωής για μένα. Έγραφα, ξανάγραφα, έσβηνα, πέρασαν πολλά στάδια για να πάρει το βιβλίο την τελική μορφή. Η κάθε ιστορία έχει τη θέση της, είχα μια μεγάλη κόλλα Α3 και δημιούργησα τον χάρτη των ιστοριών. Πρόσθετα ήρωες, στοιχεία, συνοικίες, γέφυρες, λιμάνι…
Επίσης μια πρόκληση ήταν πώς θα τις ενώσω μεταξύ τους, με ποια σειρά, ώστε να γίνει ευκολοδιάβαστο, να μη «βαραίνει» τον αναγνώστη ή να τον κάνει να πλήξει. Για παράδειγμα, μια ιστορία με τον θάνατο του πατέρα, θα την διαδεχτεί μια πιο ανάλαφρη. Άρα η σειρά ήταν κάτι που με απασχόλησε ιδιαίτερα.
- Βρήκα πολύ ενδιαφέρον τον τρόπο με τον οποίο διαπλέκονται κάποιες ιστορίες μεταξύ τους. Οι πρωταγωνιστές κάποιων ιστοριών περνούν φευγαλέα στην πλοκή σε άλλες ιστορίες ή γίνεται σε αυτούς αναφορά. Μου άρεσε επίσης που σε κάποιες ενώσεις των ιστοριών η μια ιστορία δίνει τη σκυτάλη στην επόμενη… Εκεί, στον χώρο όπου τελειώνει η μια ξεκινά η άλλη. Ή ο χαρακτήρας μιας ιστορίας να είναι σύζυγος του χαρακτήρα μιας άλλης ιστορίας! Όπως σκέφτεται ο Επισκέπτης: «Αυτό είναι το ενδιαφέρον με τις ιστορίες της πόλης. Θυμίζουν συναντήσεις γύρω από τη φωτιά: ξεκινάει ο ένας την ιστορία και τη συνεχίζει ο επόμενος» (σελ. 40).
Αυτό επιτείνει την ιδέα του «μικρόκοσμου». Ότι ο καθένας είναι πρωταγωνιστής στη δική του ιστορία, μα για τους άλλους είναι, απλώς, μια φευγαλέα εικόνα. Αναρωτιέμαι αν είναι γι’ αυτό έχεις δώσει τον τίτλο στο βιβλίο σου τον τίτλο «Μικροκοσμικά». Δηλώνει αυτό μια απαισιοδοξία;
Ναι, υπάρχουν κάποιοι ήρωες οι οποίοι πρωταγωνιστούν σε πάνω από μια ιστορία, όπως π.χ. η κυρία Λούλα από το περίπτερο. Υπάρχει ένα είδος σκυταλοδρομίας των ιστοριών. Όπου ήταν εφικτό, το τέλος της μιας είναι και η αρχή της άλλης. Για παράδειγμα, στην ιστορία με τον ταξιτζή, βλέπουμε τη μοναξιά του (η γυναίκα του μόλις γέννησε και δεν του δίνει σημασία) και στην επόμενη ιστορία βλέπουμε τη γυναίκα του, με τις δικές της δυσκολίες και περιπέτειες. Με ενδιαφέρει να φωτίζω διαφορετικές οπτικές μιας ιστορίας. Ο καθένας από τη μεριά του βιώνει τη δική του μοναξιά, τα δικά του κενά και ζόρια, και δεν υπάρχει θύτης και θύμα συχνά, μόνο άνθρωποι που δεν επικοινωνούν και δεν καταφέρνουν να δώσουν στον άλλον αυτά που θέλει.
Πολύ ωραία το θέτεις. Ο καθένας μας στην ιστορία του είναι πρωταγωνιστής και για τους άλλους μια φευγαλέα εικόνα, ένας κομπάρσος. Δεν είναι ακριβώς απαισιοδοξία, είναι ρεαλισμός, έτσι συμβαίνει με τους ανθρώπους. Το μαγικό είναι το εξής: ένας άνθρωπος που μέχρι πρόσφατα ήταν στη ζωή σου μια φευγαλέα εικόνα, να καταλήξει πρωταγωνιστής! (Παράδειγμα: ιστορία Νο. 47, «Ωδή για τα χέρια της». «Τη βλέπει για πρώτη φορά και δεν την προσέχει, ούτε υποψιάζεται τον βαθμό του εθισμού που θα ακολουθήσει. Είναι κι αυτός ο πόνος στην ωμοπλάτη…» «Μερικά μέτρα πιο πέρα, στο περίπτερο, ένα χαρτονόμισμα των είκοσι ευρώ με ένα σημείωμα ταξιδεύει στα χέρια του Άρη. Είναι ο φοιτητής που τον άφησε η Αλεξάνδρα, η ωραία της σχολής, να τη βλέπει να λούζεται. Ο Άρης κοιτάζει την κοπέλα του περιπτέρου, της σκάει κι ένα χαμόγελο και παίρνει το κρουασάν που αγόρασε.
«Αγαπώ τα χέρια σας και θέλω να τα έχω μόνο δικά μου…»
Η κοπέλα κοιτάει μία αυτόν, καθώς φεύγει, και μία το σημείωμα στο χαρτονόμισμα. Μα πώς και δεν τον είχε προσέξει τόσο καιρό που ερχόταν εδώ πέρα; Κοιτάει τα χέρια της και τα φαντάζεται πλεγμένα με τα δικά του».
3. Είναι τυχαίο που το Φθινόπωρο και ο Χειμώνας συγκροτούν το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου; Επίσης είναι τυχαίο που το Φθινόπωρο εμφανίζεται διπλά; Γιατί αναφέρεις ότι οι Εποχές είναι πέντε;
Φθινόπωρο 5 ιστορίες
Χειμώνας 18 ιστορίες
Άνοιξη 11 ιστορίες
Καλοκαίρι 7 ιστορίες
Φθινόπωρο 11 ιστορίες
Δεν είναι τυχαίο. Ένιωθα ότι κάποιες ιστορίες ταιριάζουν καλύτερα στο Φθινόπωρο ή τον Χειμώνα. Η χρονική «πίτα» του έργου δεν μοιράστηκε ισόποσα, αλλά με κριτήριο ποια χρονική στιγμή ταιριάζει σε κάθε χαρακτήρα και ιστορία. Για παράδειγμα η ιστορία Νο. 2, όπου ένας δημοσιογράφος καλείται να πάρει συνέντευξη από μια ηθοποιό, ταιριάζει να έχει κρύο, να είναι Νοέμβριος. Το τι συμβαίνει μέσα μας συχνά συνάδει με το φως και την εποχή. Επίσης οι πιο πολλές ιστορίες έχουν να κάνουν με μια ενδοσκόπηση του ανθρώπου, κάτι που τον βασανίζει, και γι’ αυτό είναι σε εποχές που ταιριάζουν καλύτερα στην ψυχική αυτή κατάσταση. Το καλοκαίρι, η πιο αγαπημένη μου εποχή, έχει τις λιγότερες ιστορίες, ίσως επειδή οι άνθρωποι είναι πιο ανάλαφροι τότε και ζούνε πιο πολύ τη στιγμή. «Τέλη Σεπτέμβρη, έξω ακόμα καλοκαίρι, κορίτσια με σορτς και σανδάλια, ακόμα με άμμο κολλημένη στα πόδια, βλέμματα γεμάτα καλοκαίρι που το έζησαν, του έδωσαν και κατάλαβε».
Η πρώτη ιστορία ξεκινάει στις 11/11 και η τελευταία πάλι 11/11, ένας πλήρης χρονικός κύκλος, άρα πέντε εποχές, αφού ξανάρχεται το Φθινόπωρο! Ο Επισκέπτης, που διαπερνά όλες τις ιστορίες, είναι και ο ίδιος μια ιστορία, εφόσον μέσα σ’ αυτόν τον χρόνο παρακολουθούμε και την εξέλιξη της σχέσης του με μια σερβιτόρα.
4. Πολύ ενδιαφέρον ότι καθώς προχωράμε μέσα στον χρόνο από τις 11 Νοεμβρίου μέχρι τις 11 Νοεμβρίου οπότε και κλείνει ο κύκλος, περνούμε διαμέσου των εποχών και σημαντικών γεγονότων (π.χ. Χριστούγεννα, απόκριες, Πάσχα, βαρυχειμωνιά κ.ά.). Τα γεγονότα αυτά που τοποθετείς αποτελούν ορόσημα καθώς ακολουθούμε τον μίτο του μυθιστορήματός σου και αποτελούν ένα επιχείρημα, ενδεχομένως, υπέρ του ότι το βιβλίο είναι σπονδυλωτό μυθιστόρημα;
Ναι. Αυτό που το κάνει να είναι σπονδυλωτό μυθιστόρημα είναι ο κοινός θεματικός άξονας: η συγκεκριμένη πόλη, η οποία είναι συνδυασμός από πόλεις που αγάπησα και μου «μίλησαν». Θα μπορούσε να είναι μια οποιαδήποτε πόλη, υπάρχει καθολικότητα. Δεν ωραιοποιώ την πόλη αυτή, υπάρχει ρεαλισμός στις ιστορίες. Υπάρχει όμως και μια ποιητικότητα, αναμφίβολα.
5. Το βιβλίο σου το έχεις κατατάξει στην κατηγορία μυθιστόρημα. Τι είναι αυτό που το ταυτοποιεί ως μυθιστόρημα και όχι συλλογή διηγημάτων;
Η συνέχεια στις ιστορίες, η σύνδεση μεταξύ τους, ο χρόνος, ο Επισκέπτης…
6. Ας μιλήσουμε, φυσικά, λίγο και για τον Επισκέπτη. Είναι ο χαρακτήρας που συναντά τυχαία πολλούς από τους χαρακτήρες (κάποιες φορές ακόμη και μέσα στο ταξί!) ή τους (παρ)ακολουθεί!
-
- «Ήρθε η ώρα να βγει έξω και να διαβάσει ανθρώπους» (σελ.132).
- Ο Επισκέπτης σήμερα, στα μέσα της άνοιξης, θα ακολουθήσει με τον γνωστό τρόπο κάποιον μελαμψό, μικροκαμωμένο κύριο με δερμάτινο μπουφάν (σελ. 175)
Πώς συνέλαβες αυτό το εύρημα; Ποιον σκοπό εξυπηρετεί αυτός ο χαρακτήρας στο λογοτεχνικό σου Σύμπαν;
Το συνέλαβα στην προσπάθειά μου να δω πως βλέπει κάποιος παρατηρητής την πόλη αυτή. Η ιδέα προέκυψε από έναν αυτοσχεδιασμό στη Δραματική Σχολή (Νέο Ελληνικό Θέατρο), πολλά χρόνια πριν. Ήμασταν όλο το τμήμα οι κάτοικοι μιας πόλης, οι οποίοι υποφέραμε, θέλαμε να γλιτώσουμε από την πόλη. Ένας επισκέπτης θα έσωζε έναν από εμάς, αυτόν που έκρινε ότι το αξίζει. Εξέλιξα αυτή την ιδέα, καταλήγοντας στον συγκεκριμένο Επισκέπτη των Μικροκοσμικών μου. Επίσης είναι ένας άνθρωπος βαθιά σκεπτόμενος, έχει διεισδυτική ματιά. Θα μπορούσε να ήταν φιλόσοφος. Ο ρόλος του είναι διπλός: αφενός να ανακαλύψει πράγματα για τον εαυτό του και να λύσει τους δικούς του γρίφους (γιατί έχει ανάγκη να φεύγει; Πώς είναι να μην ανήκεις σε μια πόλη;) και αφετέρου να θέσει ερωτήματα και προβληματισμούς για τη σχέση των ανθρώπων με την πόλη, ως μια πολυποίκιλη έννοια. «Μήπως υπάρχει μια αόρατη κλωστή ανάμεσα στους ανθρώπους και στην πόλη; Η ψυχή τους είναι κομμάτι της ψυχής μιας πόλης; Μήπως είναι απλά μαθηματικά; Η ψυχή της πόλης είναι το άθροισμα της ψυχής του καθενός μας; Και βράζουν όλα στο ίδιο καζάνι;
Ο δολοφόνος και η θεούσα;»
7. Σε τι μοιάζεις εσύ με τον Επισκέπτη; Σκεφτόμουν, για παράδειγμα, ότι ενδεχομένως έχεις κι εσύ το δαιμόνιο της παρατήρησης! Ή κιόλας ότι ο χαρακτήρας αυτός αποτελεί τη δική σου ενσάρκωση. Μήπως αυτό κάνεις κι εσύ; Διαβάζεις ανθρώπους και έπειτα γράφεις, ή μάλλον, μεταγράφεις τις ιστορίες τους;
Λατρεύω να διαβάζω ανθρώπους, στον βαθμό που μπορώ. Ή ίσως και να ταιριάζει το ρήμα «αποκρυπτογραφώ». Και κάποιοι άνθρωποι δεν είναι αναγνώσιμοι, παραμένουν μυστήριο ακόμα και για τους ίδιους.
Έχω αρκετά στοιχεία με τον Επισκέπτη, ναι. Όπως μου είχαν πει παλιά, έχω το βλέμμα του τουρίστα, δίνω την εντύπωση ότι ήρθα για λίγο, για να μελετήσω κάποια πράγματα και να πάρω εμπειρίες, για να συνεχίσω το ταξίδι μου. Από την άλλη μεριά, βέβαια, μου αρέσει να έχω τη βάση μου, να νιώθω δεσμούς με κάποιο μέρος. Έχω και κοινά στοιχεία με τη σερβιτόρα, την ερωμένη του Επισκέπτη, που δεν της αρέσει το ότι εκείνος φεύγει συνέχεια. Σε κάθε περίπτωση, ο Επισκέπτης έχει κάτι το κοσμοπολίτικο, το βλέμμα του κουβαλάει τόπους και ανθρώπους. «Έχει νομαδικό αίμα. Αγαπάει το ταξίδι, τη μοναξιά. Ίσως και να μπορούσε να γράψει μια Ωδή στη μοναξιά, αν δεν είχε ανάγκη τους ανθρώπους. Να τους νιώθει κοντά του. Τις φωνές από τα διπλανά τραπέζια στο μπαρ, τον ήχο από τα τακούνια στο πεζοδρόμιο, τις μυρωδιές από τα μπαχάρια στις αγορές και τις φωνές από τους μαγαζάτορες. Έχει ανάγκη να είναι μες την κοσμοσυρροή, να συναντιούνται τα βλέμματα. Να αγγίξει μια γυναίκα, να τη νιώσει, να δαγκώσει το απαλό της δέρμα, να τη μυρίσει. Και πώς γίνεται όλα να καταλήγουν στις καμπύλες μιας γυναίκας;
Ο Επισκέπτης ταυτίζει την πόλη με τη γυναίκα. Η πόλη δεν έχει τυχαία θηλυκό γένος. Ο Επισκέπτης δεν μπορεί να δεθεί, ή μάλλον μπορεί, αλλά όχι μόνο με μία πόλη. Όλες μοιάζουν μεταξύ τους και όμως, καμία δεν είναι ίδια.»
8. Καθώς διάβαζα την ιστορία Νο 16 («Η Βέρα», σελ. 110) σκεφτόμουν συνεχώς ότι εδώ, ενδεχομένως, ταυτίζεσαι με τον ήρωα, τον Φοίβο. Ίσως στην ιστορία αυτή αποκαλύπτεις πώς λειτουργείς;
«Ο Φοίβος, λοιπόν, ακούει τις ιστορίες των ανθρώπων, τις φιλτράρει και κάνει την πρόσθεσή του. Και ποια η αναλογία; Δίνει ένα–δύο στοιχεία ο ήρωας, βάζει κι άλλα δέκα ο ίδιος. Φτιάχνει το σκηνικό, τους διαλόγους, μπαίνει μέσα στους ήρωες, μαντεύει τι σκέφτονται, πώς περπατάνε, αν είναι αθλητικοί τύποι ή όχι… και μετά περιμένει στο τυπογραφείο, ακούει τις μηχανές να τυπώνουν τις λέξεις του και παρομοιάζει το τυπογραφείο με το μαιευτήριο».
Ναι. Ακριβώς. Και μετά, όταν σου λένε π.χ. «το βιβλίο σου μου έκανε παρέα στο νοσοκομείο/αεροπλάνο/στην παραλία», χαίρεσαι σαν μικρό παιδί. Είναι πολύ λυτρωτικό και πολύτιμο να αλληλεπιδράς μέσω της γραφής.
9. Δεν με εκπλήσσει καθόλου που είσαι συγγραφέας, αφού και στην καθημερινή σου ζωή αφηγείσαι ακατάπαυστα ιστορίες, είσαι story teller!! Είναι ο ίδιος μηχανισμός σε άλλη μορφή;
Έχει κάποιες ομοιότητες, σίγουρα, αλλά διαφέρει ως προς την αμεσότητα και τη θεματική. Συνήθως στην καθημερινή ζωή θα διηγηθώ μια ευτράπελη, διασκεδαστική ιστορία, ενώ όταν γράφω, μιλάω για βαθιά, ακόμα και υπαρξιακά θέματα που με απασχολούν. Και είμαι ενώπιος ενωπίω εκείνη την ώρα, για να βγει μια ιστορία. Αλλά έχεις δίκιο, το κοινό στοιχείο είναι πως αγαπώ τις ιστορίες, τα πάθη, τις αδυναμίες των ανθρώπων, τις ιδιαιτερότητές τους, το τυχαίο στη ζωή τους.
10. Η μοναξιά είναι, κατά τη γνώμη μου, ένα οριζόντιο θέμα που διαποτίζει αρκετά από τα Μικροκοσμικά σου.
- «Η πόλη είναι συχνά σιωπηλή σαν εκκλησία. Κι εσύ έχεις ανάγκη από μια κουβέντα. Μιλάς, μιλάς, κι αυτή σωπαίνει, και ίσως μετά από χρόνια υποψιαστείς πως αυτή η πυκνή σιωπή ήταν όλα όσα είχε να σου πει». (σελ. 230).
- «Το πρωινό φως, σαν νερό της πηγής, καθαγιασμένο, ξεπλένει όλες τις βρομιές της πόλης. Τη μυρωδιά των σκουπιδιών, τη λύπη, την καθολική λύπη (σελ. 263)».
Σε αρκετές περιπτώσεις η μοναξιά των χαρακτήρων διαρρηγνύεται καθώς συναντούν άλλους μοναχικούς χαρακτήρες, χωρίς να γνωρίζουμε την έκβαση. Δίνουν ο ένας στον άλλο παρηγοριά καθώς ενώνονται οι μικρόκοσμοί τους. Αυτό με ανακούφιζε πολύ, καθώς διάβαζα.
Ναι, έχεις απόλυτο δίκιο. Μοναξιά πολλή, ανεξήγητη ίσως. Μπορεί και να είσαι με κόσμο, με αγαπημένους σου ανθρώπους, και πάλι να νιώθεις μόνος. Είναι κάτι το συχνά δυσβάσταχτο, αλλά η ανακούφιση της σύνδεσης με έναν άνθρωπο που σε καταλαβαίνει, είναι τεράστια. Επίσης με ενδιαφέρει το πώς ετερόκλητοι άνθρωποι αλληλοπαρηγοριούνται σε μια στιγμή συνάντησης, όπως η κυρία που μένει στο νεοκλασικό στην πλατεία και ο μουσικός του δρόμου, που τελικά κάνουν μαζί ρεβεγιόν Πρωτοχρονιάς και αμβλύνεται έστω προσωρινά η μοναξιά τους.
11. Βρήκα πολύ γενναίο εκ μέρους σου ότι δεν ωραιοποιείς την περίοδο των Χριστουγέννων και παρουσιάζεις τη θλίψη που, συχνά, υποβόσκει αυτή την περίοδο (Christmas blues). Μάλιστα οι περισσότερες ιστορίες (10 συνολικά) τοποθετούνται τον Δεκέμβριο.
- Όλη αυτή η ευτυχία των ξένων δεν αντέχεται (ιστορία Νο. 10)
- Ένας εκβιασμός ευτυχίας οι μέρες αυτές (ιστορία Νο. 15)
Δεν φοβήθηκες ότι θα μας το χαλάσεις;
Καθόλου. Την ώρα που γράφω, νιώθω μια τεράστια ελευθερία να πω για όσα με βαραίνουν, προβληματίζουν, συγκινούν κ.λπ. Γράφω από ανάγκη και με αλήθεια, αλλιώς δεν υπάρχει λόγος για μένα. Είναι γεγονός πως εκείνες οι μέρες είναι δύσκολες για τους μοναχικούς, εξωθούν την «κατάσταση» στα άκρα.
12. Δεν ακολουθείς το παράδειγμα πολλών Κυπρίων συγγραφέων που γράφουν (και) στα κυπριακά. Εσύ μάλιστα χρησιμοποιείς αρκετά ιδιωματικές εκφράσεις της Ελλάδας. Πώς αντιστάθηκες στον πειρασμό;
Μου αρέσει το ότι πολλοί συγγραφείς γράφουν (και) στα κυπριακά. Λατρεύω τον πλούτο της διαλέκτου μας, αν και δεν ταίριαζε στο ύφος και την ατμόσφαιρα του βιβλίου. Κάποιες λέξεις που σκέφτηκα να βάλω, θα φαίνονταν ξεκάρφωτες.
13. Δηλώνεις πως επιθυμείς να μην τοποθετηθεί η άγνωστη πόλη στον χάρτη. Ότι θα μπορούσε να είναι μια οποιαδήποτε πόλη. Εγώ καθώς διάβαζα σκεφτόμουν συνεχώς ότι η πόλη αυτή είναι στην Ελλάδα. Ίσως λόγω των ιδιωματισμών στη γλώσσα που μου θυμίζουν Ελλάδα.
Έχει σίγουρα αρκετά στοιχεία από Αθήνα, είναι μια μεγάλη πόλη στην οποία έζησα πολλά και σημαντικά χρόνια. Έχει όμως στοιχεία και από Λευκωσία (κάπου μιλάει για τείχη, προμαχώνες). Είναι μια δημιουργική πρόσμειξη πολλών πόλεων, της Ευρώπης κυρίως. Έχει μετρό, ποτάμι, γέφυρες, λιμάνι και θάλασσα κοντά.
14. Συμβαίνει συχνά, σε μια ποιητική συλλογή ή σε μια συλλογή ιστοριών, να λέμε ότι τα ποιήματα ή οι ιστορίες είναι άνισα/ες. Ποια η άποψή σου για τις 52 ιστορίες σου;
Θεωρώ ότι η κάθε ιστορία έχει λόγο ύπαρξης και τη δική της βαρύτητα. Κάποιες είναι πιο μακροσκελείς και κάποιες πιο σύντομες. Όλες είναι κομμάτια αγαπημένα, και σίγουρα ο αναγνώστης μπορεί να ταυτιστεί λόγω βιωμάτων κ.λπ. πιο πολύ με κάποιες ιστορίες. Προσπάθησα αφενός να μην υπάρχει «αδύναμη ιστορία», που να «πετάξει» έξω τον αναγνώστη. Να έχουν όλες μια ατμόσφαιρα και να τις διαβάζει κάποιος με ροή, σαν σύνολο. Για παράδειγμα, όταν πας σε μια συναυλία, δεν απομονώνεις τα τραγούδια, να πεις π.χ. το έκτο μού άρεσε. Στο τέλος λες: ήταν μια αξέχαστη/μέτρια/ωραία συναυλία.
15. Λέμε συχνά ότι ο καθένας μας είναι στον μικρόκοσμό του. Όπως γράφεις κι εσύ:
«Συχνά οι άνθρωποι ζουν εκ του παραλλήλου στην ίδια πόλη και οι ζωές τους δεν έχουν καμία σχέση, απλά μοιράζονται την ίδια πόλη σαν ένοικοι μιας τεράστιας πολυκατοικίας. Άλλες, φορές, πάλι, εφάπτονται οι ιστορίες και οι ζωές τους, συνδέονται, ή γίνονται μπάμπουσκες, μπαίνουν η μία μέσα στην άλλη» (σελ. 299)
Τι μπορούμε να κάνουμε αν θέλουμε η προσωπική ιστορία μας να συνδέεται με τις ιστορίες άλλων ανθρώπων;
Νομίζω πως πρέπει σε πρώτη φάση να είμαστε παρατηρητικοί. Για παράδειγμα, η Έλσα, μία από τις ηρωίδες του βιβλίου, παρατηρεί ότι άφησε ένα τηγάνι δίπλα από τον κάδο σκουπιδιών, κι αυτό εξαφανίστηκε σε λίγα λεπτά. Το ίδιο και άλλα πράγματα που άφησε. Έτσι κατάλαβε, αφού ρώτησε κ.λπ., και έμαθε ότι μια κυρία στην πολυκατοικία της τα είχε ανάγκη. Έπειτα, να είμαστε ανοικτοί. Έτοιμοι να μοιραστούμε αληθινά πράγματα με έναν άνθρωπο, είτε σε φιλικό είτε σε ερωτικό επίπεδο. Να έχουμε δουλέψει τόσο πολύ με τον εαυτό μας, που να είμαστε σε θέση να δώσουμε ό,τι καλύτερο μπορούμε στον άλλον.
16. Ο Επισκέπτης παρακολουθεί τους χαρακτήρες κι εμείς, μέσω ενός παντογνώστη αφηγητή, παρακολουθούμε τον Επισκέπτη καθώς τους παρατηρεί. Στην τελευταία ιστορία πρωταγωνιστεί ο Επισκέπτης! Ωραία έκπληξη.
- «Μελετώντας τις ιστορίες των ανθρώπων, καταλαβαίνει πως και ο ίδιος, ο παρατηρητής είναι κι αυτός μια ιστορία. Ίσως κάποιος άλλος παρατηρητής να μελετούσε την ιστορία του Επισκέπτη (σελ. 324)».
Αυτό που είναι αξιοσημείωτο είναι το πώς εμπλέκονται ζωή και γραφή. Το τέλος αυτό προέκυψε λίγες μέρες πριν το τυπογραφείο. Το πρόσθεσα, γιατί ζούσα κάτι, το οποίο με επηρέασε τόσο πολύ, που έκρινα ότι θα ταίριαζε αυτό το τέλος καλύτερα στο βιβλίο. Του άξιζε του Επισκέπτη να πέσουν τα «φώτα» πάνω του στο φινάλε! Ήθελα επίσης μέσω του τέλους αυτού να μιλήσω για το τάιμινγκ και την «τραγικότητα». Περιμένεις κάτι, και όταν πια σταματήσεις να το περιμένεις και αλλάξεις πορεία, εκείνο έρχεται και σε βρίσκει, αλλά μπορεί να είναι αργά. Ίσως είναι και η «τιμωρία» όταν δεν γίνονται τα πράγματα τη στιγμή που πρέπει. Σε κάθε περίπτωση, το βιβλίο δεν δίνει απαντήσεις, μόνο τροφή για σκέψη!
- Τα «Μικροκοσμικά» (εκδόσεις Μωβ Σκίουρος, Αθήνα, 2026), παρουσιάστηκαν στην Αθήνα στις 19 Ιουνίου και στη Λευκωσία στις 27 Οκτωβρίου.
- Η Ευαγγελία Χαραλάμπους γεννήθηκε στην Πάφο (1980). Σπούδασε Ελληνική φιλολογία στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και Θέατρο στο «Νέο Ελληνικό Θέατρο». Κατέχει Μεταπτυχιακό και Διδακτορικό δίπλωμα στην Εφαρμοσμένη Ηθική φιλοσοφία. Διηγήματα, παραμύθια, άρθρα και θεατρικά της έργα διακρίθηκαν και βραβεύτηκαν σε λογοτεχνικούς διαγωνισμούς (Ελλάδα, Κύπρο). Συμμετοχή σε ανθολογίες: Ιστορίες για την Ελλάδα, Ο Άνθρωπος χωρίς προσωπείο, Ποιητική Ανθολογία Καρπασίας, Εκατό και Είκοσι Φωνές. Δημοσιεύσεις: Άρθρα στο Ηθική (Περιοδικό Φιλοσοφίας, ΕΚΠΑ), C.S.I., Διηγήματα σε λογοτεχνικά περιοδικά όπως: 121 words, periou.gr, fractalart.gr, diastixo.gr, koukidaki.gr, hartismag.gr, monoklread.gr , Κέφαλος, logografis.gr και σε κυπριακές εφημερίδες/περιοδικά: Άνευ, Καθημερινή, Φιλελεύθερος, Limassol Today. Το πρώτο της μυθιστόρημα «Κατακαλόκαιρο» (Μωβ Σκίουρος, Αθήνα, Οκτώβριος 2021) ήταν ανάμεσα στα 5 επικρατέστερα για το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος Κύπρου 2021. Το 2026 κυκλοφόρησε το πρώτο της εικονοβιβλίο «Τζόκο, το τουκάν και το τρένο με τις ιστορίες» (Εκδόσεις Τελεία) και το δεύτερο μυθιστόρημα, «Μικροκοσμικά», (Εκδόσεις Μωβ Σκίουρος, Αθήνα).
- Ο Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου είναι συγγραφέας, ψυχοθεραπευτής, εκπαιδευτής ενηλίκων. Εργογραφία: Οι Πέντε Εποχές (Μελάνι, 2012) – βραχεία λίστα Βραβείου Γιάννη Βαρβέρη για πρωτοεμφανιζόμενο Ποιητή, Υπερκαινοφανής (Μελάνι, 2017) – βραχεία λίστα Κρατικού Βραβείου Ποίησης Κύπρου, Ανθρωπόκαινος (Ενύπνιο, 2022) – βραχεία λίστα Κρατικού Βραβείου Ποίησης Κύπρου, Το χρονικό του πένθους (Επίμετρο, 2025), Μαθήματα από τον σκύλο μου (Αλμύρα, 2025).