Πρόσωπα
Κωστής Παπαγιώργης
[…Ελένη Καραίνδρου, μουσική για την θεατρική παράσταση “Ο γλάρος”…]
Έφυγες νωρίς που λέει και ο Μίσσιος, ρε Παπαγιώργη. Μαζί με μια τάξη ανθρώπων και πραγμάτων, μαζί με μια ολόκληρη γενιά. Και έλειψες από την Αθήνα της τρίτης χιλιετίας, με τους τουρίστες που πάνε ψάχνοντας, βιαστικά φωτογραφημένοι εμπρός από το αρχαιοελληνικό φόντο. Απόψε τους ανταμώνει η παγωνιά, η Αθήνα θα ´ναι μια πόλη έρημη. Μπορείς να βγεις από την κρυψώνα του χρόνου και να σεργιανίσεις τους δρόμους που αγάπησες.
Μόνο μην πικραθείς που καταντήσαμε σκουπίδι τη μεγάλη αγάπη. Ανάξιοι εμείς για ίμερους και τα ρέστα, με χαμένο το δρόμο. Πες μου Παπαγιώργη, κατέληξες λοιπόν σε πόρισμα ασφαλές; Πού βρίσκονται οι αλήθειες; Μέσα ή έξω από τη ζωή; Και για την ομορφιά, έμαθες τίποτε , θα παραταθεί τελικά εν χρόνω;
Πού να στα λέω Κωστή. Μήτε ίμεροι πια , μήτε κλινοπάλη, μόνο βιαστικοί έρωτες, ολότελα στυλιζαρισμένοι. Τα θάλασσα εσύ και εγώ ο ναυαγός σου τα βάλαμε στα συρτάρια και ριχτήκαμε στον αργαλειό του χρόνου, μαγεμένοι από τις σαίτες. Πιστέψαμε σε προφητείες, οιωνούς, σε προειδοποιήσεις φανήκαμε μπόσικοι, τις αναθεωρήσεις και τους έρωτες Παπαγιώργη, τα κρύψαμε στα συρτάρια του παλιού μπουφέ. Με τις φωτογραφίες ενός καιρού, προσευχή και νόστος.
Ώρα σου καλή ποιητή Παπαγιώργη. Απόψε πονώ όπως και εσύ, εν ήχω.
Πρόσωπα
Αλμπέρ Καμύ
[…στα ηχεία η φωνή του Chet Baker…]
Οι εκδρομείς φτάσανε αργά τ’απόγευμα. Στην αρχή ξεχύθηκαν στους δρόμους του μικρού χωριού. Ποιος το άφησε εκεί, ποιος το ξέχασε μες στους χάρτες;, ρώτησε κάποιος και για μια στιγμή έπεσε τριγύρω μια φοβερή μελαγχολία.
Ύστερα καθένας τράβηξε για τον προορισμό του. Τα ζευγαράκια πήρανε την αμμουδιά, μακριά από τον κόσμο σαν από ένστικτο, να κρατήσουν λέει φυλαγμένη για πάντα την μικρή τους αγάπη. Οι φωτογράφοι έστησαν τα τρίποδα τους, ρυθμίσανε φακούς και γωνιές ενώ κανά δυο, επιδόθηκαν με παιδιάστικη χαρά στο ψάρεμα. Ο οδηγός έστησε ένα μικρό τραπεζάκι, έβαλε μπρος το ραδιοφωνάκι και ήταν τότε που όλοι, φωτογράφοι, ψαράδες, ερωτευμένοι και οδηγοί υπεραστικών του καιρού παραδέχτηκαν πως έχει η ζωή τη μουσική της. Φτάνει να τη συλλάβεις, πράγμα καθόλου εύκολο και ίσως ισοδύναμο ενός αγγέλου.
Ο ήλιος έπεφτε πάνω σε ένα νησί μετέωρο και απρόσιτο, τόσο μακρινό. Οι πεθαμένοι μιλούσαν με τη γλώσσα των πουλιών.
Στο βάθος του παραλιακού δρόμου φάνηκε κάποιος. Καθώς πλησίαζε μέσα από τον θυμαρίσιο δρόμο του λόφου, η σκηνή του φάνηκε σαν εκείνο τον πίνακα. “Καλημέρα κύριε Κουρμπέ”, αυτό έμενε να του πει.
Μα ο ταξιδιώτης δεν έμοιαζε με κανέναν. Ήταν όμορφος πολύ με ένα κοστούμι του ‘ 57. Κρατούσε το σακάκι του στα χέρια και καθώς πλησίαζε πίσω του μια νύχτα – τι νύχτα! – έριχνε βάμμα πάνω στις λαγκαδιές, στους παλιούς μαντρότοιχους και τις επάλξεις, πάνω σε σπίτια που μάθανε να κάνουν υπομονή. Τώρα που το συλλογιέται, μπορεί και όλα να’ταν αποκύημα της φαντασίας του. Ένα όνειρο μες στο όνειρο της ζωής και τίποτε. Κοίταξε γύρω του, το ραδιοφωνάκι έπαιζε τα λαϊκά και οι ταξιδιώτες για πάντα χαμένοι.
Ο άγνωστος χαμογέλασε. “Εδώ τα πράγματα είναι εύκολα. Κάποτε φαντάστηκα τη ζωή σαν μια μεγάλη, μολυβένια μπάλα. Είπα μου χρειάζεται λίγη ξεκούραση, ένα μερίδιο από την αιωνιότητα. Για αυτό, αν βρεις ένα μικρό λιμανάκι, στερέωσε καλά τη ζωή σου, επειδή οι ιδέες χάνονται μαζί με τους αιώνες”.
Συστήθηκε ως Αλμπέρ. Μέρες μετά σε μια τυχαία ανάγνωση, τον είδε στη φωτογραφία μιας ανθολογίας. Είχε πεθάνει το ‘57. Ω, γερό χρόνε, “αποφώλιον τέρας”.
Ο κύριος Αλμπέρ μετανιώνει
Πάρκαρε έξω από το σπίτι. Είχε ραντεβού με τον μηχανικό αργότερα, μα ήταν καιρός που γύρευε μια αφορμή για να επιστρέψει στο παλιό εκείνο σπίτι. Έτσι, έφτασε νωρίτερα στο ραντεβού τους.
Έρημο το χωριό και μόνον κάτι αδέσποτα τον κοιτούσαν από τον μαντρότοιχο της παλιάς εκκλησιάς. Θα αναρωτιούνταν τι τάχα να γυρεύει εκείνος ο άνθρωπος. Μα ευθύς ένιωσαν τι μεγάλη που ήταν η θλίψη του και δεν είπαν τίποτε. Μονάχα εκείνος ο μεγαλόσωμος γάτος καθώς ξεμάκραινε άφησε ένα πονεμένο νιαούρισμα, κάτι σαν σπαραγμός και πίκρα.
Πήρε να βρέχει μια μπόρα κατανυκτική, μια πληκτική βροχή που σου δάγκωνε την καρδιά. Στάθηκε κάτω από το γύψινο αέτωμα με τον ραγισμένο γρύπα και μέτρησε για μια στιγμή τον τόπο που ξανοιγόταν, ειρηνικός πολύ και μελαγχολικός. Σφίχτηκε η ψυχή του σαν θυμήθηκε το παιδομάνι, εδώ σε τούτη την αυλή, πριν χρόνια. Ήταν παιδί τότε, στις τσέπες του κουβαλούσε μεγάλα κομμάτια αθανασίας μα δεν το γνώριζε. Ήταν παιδί και δεν ήξερε πως ο πόνος είναι καράβι που αρμενίζει μες στα χρόνια. Και τώρα που το ‘μαθε το μάθημά του, τι τάχα θα μπορούσε να αλλάξει; Η ομορφιά ποτέ δεν αντέχει, η ομορφιά και ο ουρανός είναι τα πρώτα που μας κλέβει ο γέρο χρόνος, συλλογίστηκε πια με όλη τη βεβαιότητα αυτού εδώ του κόσμου.
Ξεκλείδωσε τη βαριά, σιδερένια πόρτα και ευθύς το παρελθόν σκίρτησε. Μια διακριτική μυρωδιά, γνώριμη τον κατέκλυσε. Σαν κύμα ήρθαν να τον βρουν όλα τα πρόσωπα. Περπάτησε στο μικρό σαλόνι που ‘χε πια μόνο σχήματα πραγμάτων κάτω από υπόλευκα σεντόνια. Στάθηκε εμπρός από τον παλιό καθρέφτη και ψηλάφισε το πεθαμένο ρόδο που ‘χε καρφιτσώσει κάποτε η μητέρα. Τίποτε δεν σώθηκε, τίποτε, είπε μονάχος του με τόση πίκρα.
Έρημη η σάλα και οι φωνές κλεισμένες. Σποράδες οι άνθρωποι, εδώ και εκεί πια, σε άλμπουμ φωτογραφικά και σε ιστορίες που ίσως να ειπωθούν κάποτε. Μες στο σκοτάδι αναγνώριζε την πρότερη ζωή του. Το σαθρό τραπέζι με το πλεκτό τραπεζομάντιλο, η ανθοστήλη, θολή πια από την περιφρόνηση. Μια κορδέλα κόκκινη δεμένη πάνω στο εικονοστάσι, αναμνηστικό ενός κάποιου καιρού. Δεν τόλμησε να το αγγίξει, εκείνη η κορδέλα τον έδενε με το παρελθόν. Κοίταξε έξω από το παράθυρο και είδε πέρα μακριά λόφους από λήθη.
Ένας ξαφνικός θόρυβος τον έφερε πίσω. Τα μαδέρια, είπε μονάχος του, καμιά φορά τσακίζουν από το βάρος. Ένας ανεπαίσθητος τριγμός και τίποτε. Στο βάθος, σε μια γωνιά ξεχώρισε μια φιγούρα. Η καρδιά του πάγωσε, “ποιος είναι εκεί, ποιος;” είπε. Και καθώς πλησίαζε την είδε, διάφανη και λεπτή, ένα νεύμα ανολοκλήρωτο πια για πάντα. “Μητέρα, εσύ;”, τόλμησε να πει ή πάλι να τα φαντάστηκε όλα αυτά και η φωνή του δεν βγήκε ποτέ.
Η μορφή δεν αποκρίθηκε, μονάχα έπλεκε με κάτι χέρια αδύνατα, οστεώδη σχεδόν. Στη θέση των ματιών της δυο κάρβουνα, μαύρο το φουστάνι της με άσπρα ανθάκια. Και τα παπούτσια της σκονισμένα, στο λαιμό της τ’άσπρο μαντίλι που τόσο αγαπούσε. “Τι κάνεις εδώ, τόσα χρόνια μητέρα;”
Δεν του αποκρίθηκε, μονάχα συνέχισε να πλέκει με ιστούς αράχνης. Γονάτισε στα πόδια της, μα σαν έπιασε την άκρη του φουστανιού της, εκείνη σκόρπισε. Η φωνή του μηχανικού τον επανέφερε. “Κύριε Αλμπέρ, κύριε Αλμπέρ, είστε εδώ;”
Χαιρετήθηκαν μα σαν ο μηχανικός τον ρώτησε αν τελικά συμφωνούν για το σπίτι, εκείνος αρνήθηκε. “Ξέρετε το συλλογίστηκα ξανά. Κάποιο είδος συγκίνησης με εμποδίζει να συμφωνήσω. Αυτό το σπίτι, κύριε, διαθέτει μια ψυχή δική του. Θα ‘ταν τρομερό αν τ’αψηφούσε κανείς αυτό”.
Ο μηχανικός δυσανασχέτησε, πρόσθεσε κάτι περί χιλιομετρικών αποστάσεων, προσπάθησε να πει κάτι ακόμη, μα ο κύριος Αλμπέρ τον διέκοψε με μια δήλωση που δεν σήκωνε αντιρρήσεις. “Και άλλωστε, κύριε, αν συμφωνούσαμε όλοι εμείς που μένουμε πίσω, δεν θα ‘χαν πού να πάνε οι πεθαμένοι, έτσι δεν είναι;”
Στο δρόμο της επιστροφής κατέληξε στο πλέον ασφαλές συμπέρασμα. Οι αλήθειες, βλέπετε, δεν κατοικούν έξω από τη ζωή μα θα τις βρεις μες στα σπίτια που ζήσαμε, στα σαλόνια ενός κάποιου καιρού, σε αυτόν το χρόνο που μετεωρίζεται μες στην αγκαλιά της αιωνιότητας.
Καθώς οδηγούσε η νύχτα απλώθηκε παντού. Ποτέ ξανά μια νύχτα δεν ήταν τόσο σκοτεινή όσο εκείνη, ποτέ.
Α.Θ