Κυριάκος Συφιλτζόγλου, Σχέδια πάνω σε μια ήττα,
εκδόσεις Αντίποδες, 2026, σελ. 96,
ISBN: 978-618-5926-21-2
Γράφει ο Δημήτρης Κ. Μπαλτάς
Βάζοντας απέναντι τον αναγνώστη· μιλώντας του για την ήττα μιας γενιάς
Στη νέα του, ιδιαίτερης αισθητικής, ποιητική συλλογή, Σχέδια πάνω σε μια ήττα (εκδ. Αντίποδες, 2026), ο Κυριάκος Συφιλτζόγλου με γραφή λιτή, υπαινικτική και ελλειπτική δημιουργεί ένα πυκνό και συμπαγές ποιητικό σώμα που μιλά για τη ματαίωση και τη φυγή ανθρώπων της γενιάς του (γενιά του 1980), και όχι μόνο, από την Ελλάδα αναζητώντας κάπου αλλού, συνήθως σε κάποια άλλη ευρωπαϊκή χώρα τη Γη της Επαγγελίας. Δεν πρόκειται αποκλειστικά για το φαινόμενο brain drain, αλλά για την αναζήτηση μιας καλύτερα αμειβόμενης εργασίας σε κάποια περισσότερο αναπτυγμένη χώρα. Στην «Έξοδο» του βιβλίου βλέπουμε να παρελαύνουν άτομα ηλικίας περίπου 30 έως 50 ετών, διαφόρων ειδικοτήτων, με πανεπιστημιακή κατάρτιση μέχρι τεχνική και χειρωνακτική, να έχουν εγκατασταθεί σε μια πόλη, όπου προσφέρονται θέσεις εργασίας για το αντικείμενό τους. Προφανώς, με καλύτερη απόδοση και μεγαλύτερη σιγουριά σε σχέση με τη ρευστότητα και την αβεβαιότητα της ελληνικής οικονομίας, ιδίως της περιόδου 2008 με 2018, οπότε η ασφυξία που προκάλεσε η οικονομική κρίση χρέους κατέστησε μονόδρομο τη φυγή πολλών Ελλήνων στο εξωτερικό. Η γενιά του ποιητή, εν πολλοίς «ανδρώθηκε» τη δεκαετία του 2000 προλαβαίνοντας μονάχα την επίγευση της εποχής των παχιών αγελάδων, όπως ονομάστηκε η περίοδος από το 1990 μέχρι το 2008. Στην ουσία τη γενιά αυτή, την επονομαζόμενη γενιά των Millennials ή Gen Y, την υποδέχθηκε ένα μέλλον που έμοιαζε περισσότερο με κινούμενη άμμο, ενώ, παράλληλα, επωμίστηκε το οικονομικό βάρος αλλά και τις εμβαπτιζόμενες ως ηθικές, απαιτήσεις των προηγούμενων γενεών. Δεν είναι τυχαία, λοιπόν, η επιλογή του ποιητή να αποδώσει αυτή τη συνθήκη ασφυξίας ήδη στο εναρκτήριο ποίημα του βιβλίου: ποια υπέρβαση;/ το κεφάλι μόλις/ πάνω απ’ το νερό/ ήθελε αντοχές// ο ορίζοντας/ τόσο όμορφος// τα νεύρα μας είχαν σπάσει. Χαρακτηριστικά της έκδοσης, ας τα σημειώσουμε εδώ, αποτελούν η συνειδητή απουσία συστηματικής στίξης, η μικρή φόρμα και η απουσία σελιδαρίθμησης, δημιουργώντας μια άναρχη όσο και απέριττη ατμόσφαιρα, που ταιριάζει στο ύφος αυτής της γενιάς, της οποίας ο ποιητής σκιαγραφεί την ψυχοσύνθεσή της, την προσωπικότητά της, έτσι όπως αυτή σμιλεύτηκε από τα ερεθίσματα και τις προσλαμβάνουσές της. Άλλοτε μοιάζει με νερά στάσιμα, λιμνασμένα, με μούργα γεμάτη από αποκαρδίωση και ήττα, και άλλοτε ένα απαλό αεράκι φέρνει τη δροσιά στο πρόσωπό της και, όσο κι αν οι αρμοί της εξουσίας τη θεωρούσαν ξοφλημένη, εκείνη με τόλμη θέτει τον δάκτυλον επί τον τύπον των ήλων. Ο Συφιλτζόγλου άλλοτε με ειρωνεία και (αυτό)σαρκασμό (η δικαιοσύνη/ ήταν μονίμως/ συναχωμένη) και άλλοτε με μελαγχολία και παράπονο (το απροχώρητο/ δεν άργησε/ να φανεί// πρώτα στο λαιμό/μετά/στο στομάχι/ έπειτα/ στην καρδιά// η ψυχούλα είχε ξεχειλίσει), πάντα χωρίς προσποίηση ή διάθεση ωραιοποίησης, εκφράζει τα συναισθήματα των περισσοτέρων της γενιάς του. Και επειδή είναι βέβαιο ότι πολλοί θα βρουν τον εαυτό τους στις σελίδες αυτού του βιβλίου και θα αισθανθούν οικεία τα συναισθήματα που αυτό προκαλεί, είναι ευφυής η συχνή αποστροφή του ποιητή προς τον αναγνώστη, καθώς δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μια κουβεντιαστή, άμεση, επί ίσοις όροις διαλογική, ποίηση, που δεν νοιάζεται για το υψιπετές, το μεγαλόσχημο ή το αρεστό, αλλά για ό,τι άπτεται της καθημερινότητας όσων παλεύουν να επανακτήσουν τη ζωή τους, αφήνοντας, συνάμα, μια χαραμάδα για την ανάγκη. Η ανάγκη θα σπρώξει τον καθένα σε έναν δρόμο, χωρίς πυξίδα, χωρίς χάρτη, χωρίς υποσχέσεις, ίσως και χωρίς τη θέλησή του, βάζοντάς τον ξανά στο ποδήλατο της ζωής και πάλι χωρίς βοηθητικές. Η διάψευση/ ήταν στην ημερήσια διάταξη// κάποιοι είπαν πως ήταν/ ο ορισμός του αυτογκόλ/ – ναι μεν, αλλά// μια ολόκληρη εποχή/ μας απέκρουε// ήταν καιρός/ να ξαναζήσουμε/ ό,τι κι αν σήμαινε αυτό.
Ο Δημήτρης Κ. Μπαλτάς είναι ποιητής, φιλόλογος και επιμελητής κειμένων. Γεννήθηκε το 1999 στην Αθήνα, όπου ζει και εργάζεται μέχρι σήμερα. Πραγματοποίησε προπτυχιακές και μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έχει δημοσιεύσει ποιήματα, μικρά πεζά, δοκίμια και κριτικά κείμενα σε έντυπα και ηλεκτρονικά λογοτεχνικά περιοδικά και σε συλλογικά έργα. Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά, τα ιταλικά και τα γερμανικά. Έχει επιμεληθεί την ποιητική ανθολογία Η ποίηση ως πράξη αντίστασης (εκδόσεις Ειρήνη, 2026). Έχει εκδώσει επτά ποιητικές συλλογές με πιο πρόσφατη την ποιητική συλλογή Στο μετερίζι του χρόνου (Οι Εκδόσεις των Φίλων, 2026).