Γράφει ο Δημήτρης Κ. Μπαλτάς
Σ. Πανοπούλου, ασφαλή ποιήματα,
εκδόσεις Θράκα, 2026, σελ. 54
ISBN: 978-618-5928-35-3
Ποιητική γενεαλογία
Με αφορμή μία κομβικής σημασίας αλλαγή στη ζωή της, η Σ. Πανοπούλου καταθέτει την ποιητική σύνθεση ασφαλή ποιήματα (Θράκα, 2026), προκειμένου να ορίσει και να κατανοήσει – γράφοντας κάτι ίσως το κατανοούμε σε βάθος, το βλέπουμε κατάματα και δεν μπορούμε να το αποφύγουμε – τις συνιστώσες αυτής της μετάβασης, η οποία δεν είναι άλλη από τη μετανάστευσή της για σπουδές και επαγγελματικούς λόγους στο εξωτερικό. Εκκινώντας, συνεπώς, απ’ αυτή τη σημαντική ανατροπή στους όρους της ζωής της πραγματοποιεί τον δικό της νόστο, την επιστροφή στην πατρίδα όχι μόνο ως τόπο, αλλά, πρωτίστως, ως μνήμη. Οι αναμνήσεις, προερχόμενες κατά βάση, από την παιδική ηλικία συνιστούν το μωσαϊκό, όπου εγγράφεται η ιδιοσυγκρασιακή φύση του ποιητικού υποκειμένου και ο τρόπος με τον οποίο αυτή δημιουργήθηκε και μέστωσε. Το ένα μάτι είναι στραμμένο εκεί, στην παιδική ηλικία, στον κήπο της Εδέμ, ενόσω το άλλο μάτι κοιτάζει βαθιά το τώρα και τις προκλήσεις του. […] δεν θα αντέξω να σε απογοητεύσω ποτέ, Μπαμπά./ Θα είμαι πάντα το παιδί θαύμα που η Μαμά ονειρεύτηκε (σ. 8). Οι προσδοκίες των γονέων προβάλλονται στο παιδί – ποιητική φωνή ως απαίτηση – αντίδωρο των κόπων να το μεγαλώσουν, να το αναθρέψουν, ώστε να δικαιώσει με τη σειρά του το τίμημα αυτών των κόπων με όσα θα πετύχει στη ζωή του. Συνάμα, η ποιητική φωνή με πυξίδα μωρουδιακές φωτογραφίες και παιδικά παιχνίδια – πρώτη μύηση στην τέχνη – ψάχνει τη δική της θέση στην Ιστορία, τη φωλιά της και τον προσανατολισμό της σε μια πατρίδα που την πληγώνει και την απελπίζει. Έτσι, η φωνή της μεταρσιώνεται από την ατομική της περίπτωση, αυτή του βιώματος και του μύχιου συναισθήματος, στο συλλογικό αποτύπωμα της ψυχοσύνθεσης μιας ολόκληρης γενιάς, της γενιάς των millennials στην οποία ανήκει. Μιας γενιάς βαθιά τραυματισμένης από την κοινωνική, πολιτική και οικονομική πραγματικότητα της Ελλάδας της δεύτερης, κυρίως, δεκαετίας του 21ου αιώνα. Η ποίηση της Σ. Πανοπούλου είναι βιωματική, αλλά δεν ομφαλοσκοπεί. Με αφετηρία τη δική της περίπτωση, περιγράφει το πλαίσιο στο οποίο γαλουχήθηκε μια γενιά “άτυχη”. Ωστόσο, απέναντι σε όσα τραυμάτισαν και εξακολουθούν να τραυματίζουν την ποιητική φωνή, εκείνη αρθρώνει τον δικό της λόγο, που ακουμπά στον ώμο της γενιάς της, μιλώντας τη γλώσσα της αγάπης που έμαθε χάρη στα αγαπημένα της πλάσματα, ανθρώπινα και μη. Ξετυλίγει, λοιπόν, το νήμα της ζωής της απ’ την αφετηρία, απ’ την πρώτη ανάμνηση μέχρι το σήμερα με την υπαρξιακή αγωνία να συμπλέκεται με το κοινωνικό αίσθημα ευθύνης και το προσωπικό συναισθηματικό φορτίο που κουβαλά. Κι εγώ, γιαγιά, έχω μεγάλη περιέργεια γι’ αυτό το παιδί, να δω αν θ’ αντέξει, να δω πού θα το βγάλει ο δρόμος του, να δω αν κάπου ο κόσμος τού επιφυλάσσει μια άνοιξη (σ. 39). Η Σ. Πανοπούλου ως κάτοικος μιας χώρας με ταλέντο στον πνιγμό (σ. 40), με αποσκευές τις αναμνήσεις της, τις γεμάτες νοσταλγία, αρώματα, θυμητάρια, όνειρα, πίκρα και ελπίδα, προσπαθεί να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες, στη νέα χώρα που την οδήγησε η ζωή με τα κρεμμύδια που μας προσφέρουν την πιο αβλαβή δικαιολογία για ξεσπάσματα πάνω από τον νεροχύτη (σ. 42) διεκδικώντας την επιστροφή με δικαιότερους όρους, με όρους που φέρουν κάτι απ’ τη γλύκα της παιδικότητας.
Ο Δημήτρης Κ. Μπαλτάς είναι ποιητής, φιλόλογος και επιμελητής κειμένων. Γεννήθηκε το 1999 στην Αθήνα, όπου ζει και εργάζεται μέχρι σήμερα. Πραγματοποίησε προπτυχιακές και μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έχει δημοσιεύσει ποιήματα, μικρά πεζά, δοκίμια και κριτικά κείμενα σε έντυπα και ηλεκτρονικά λογοτεχνικά περιοδικά και σε συλλογικά έργα. Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά, τα ιταλικά και τα γερμανικά. Έχει επιμεληθεί την ποιητική ανθολογία Η ποίηση ως πράξη αντίστασης (εκδόσεις Ειρήνη, 2026). Έχει εκδώσει επτά ποιητικές συλλογές με πιο πρόσφατη την ποιητική συλλογή Στο μετερίζι του χρόνου (Οι Εκδόσεις των Φίλων, 2026).