Χριστίνα Κασσεσιάν, Δομές μεγάλης κλίμακας,
εκδόσεις Στοχαστής, 2026, σελ. 80
ISBN: 978-960-303-309-7
Γράφει ο Δημήτρης Κ. Μπαλτάς
Σ’ ένα δωμάτιο μισό και αδειανό, κατά κράτος ηττηθείς, τώρα πενθείς τον χρόνο που σου δόθηκε ως δάνειο.*
Κάποια έργα κυοφορούνται για πολύ καιρό, όχι ως αφηρημένες ιδέες αλλά ως συγκεκριμένες προοπτικές, των οποίων ο τοκετός αργεί, επειδή ακριβώς εκκολάπτονται σταδιακά, ετοιμάζονται με χειρουργική ακρίβεια, και το κάθε βήμα που οδηγεί από αναβαθμό σε αναβαθμό συνιστά μια αποκάλυψη σε τρόπους και νοήματα. Ένα τέτοιο έργο αποτελεί και η ποιητική σύνθεση της Χριστίνας Κασσεσιάν, Δομές μεγάλης κλίμακας (Στοχαστής, 2026), το οποίο, αν και πρώτο έργο της ποιήτριας σε καμία περίπτωση δεν είναι πρωτόλειο. Αντίθετα, αποδεικνύει επάξια ότι η πνευματική κύηση οδήγησε σε έναν ποιητικό τοκετό πολύ στέρεο, πολύ συμπαγή, με σαφή στόχο και κατεύθυνση. Η Κασσεσιάν καταθέτει ένα έργο απόλυτα συνεπές, πρωτίστως προς τον εαυτό του, τόσο σε ό,τι έχει να κάνει με τις θεματικές του όσο και με την αισθητική του. Οι επιλογές της είναι συγκεκριμένες, χωρίς τυφλά σημεία, καθιστώντας το εγχείρημά της προϊόν συλλογισμένης, επίμονης και κοπιώδους προσπάθειας δίχως, όμως, να χάνει τον αυθορμητισμό της έμπνευσης, την ειλικρίνεια του ενστίκτου και την τρυφερότητα της εύθραυστης ψυχής που δεν φοβάται την έκθεση. Κομβικό ρόλο στο έργο της παίζει η μουσική. Ήδη από τον τίτλο υποψιαζόμαστε ότι έχουμε να κάνουμε με ένα μακρόπνοο μουσικό έργο άρρηκτα συμπλεγμένο με τον ποιητικό λόγο. Μουσικότητα και ποίηση δεν ξεχωρίζουν στο σύμπαν της Κασσεσιάν, ακόμα και στα πεζόμορφα ποιήματά της. Η μουσική είναι ο όρος sine qua non, για να μυηθεί κανείς στον ποιητικό της κόσμο. Η μουσική δεν λειτουργεί ως μότο ή ως εξωκειμενικό στοιχείο· βρίσκεται μέσα στο ποιητικό σώμα ως χώρος και χρόνος, που του επιτρέπουν να γεννηθεί, να μεγαλώσει, να ωριμάσει. Επομένως, η ποιητική σύνθεση της Κασσεσιάν αφορμάται από τη μουσική σύνθεση, που πλάθει την αντίληψή της για τη ζωή. Νότες και λέξεις είναι η πρώτη της ύλη, προκειμένου να μιλήσει για την πορεία της ζωής του ποιητικού υποκειμένου, για το πέρασμα από μια “ατροφική” γέννηση σε μια ενστικτώδη ορμή και από εκεί σε μια στιβαρή ενηλικίωση με πυξίδα την αιώνια αθωότητα των παιδικών χρόνων. Την πορεία αυτή καθορίζουν γεγονότα, πρόσωπα, συνθήκες που μετατρέπονται, με το πέρασμα του χρόνου, σε γλυκές και νοσταλγικές θύμησες ή σε πικρά τραύματα που αντιστέκονται στη λήθη. Οι ρίζες για το δέντρο είναι η πηγή της ζωής του. Οι ρίζες για το ποιητικό υποκείμενο είναι η πνοή του. Έτσι, εύλογα, η βιωμένη εμπειρία της απώλειας εγγράφεται μέσα του βαθιά και ανεξίτηλα, μαζί με τον καημό και τα αρώματα από τον νόστο για χαμένους τόπους ή χαμένα πρόσωπα. Ακόμα και ο έρωτας μοιάζει με νόστο που περνά από αλλεπάλληλες ταλαντώσεις. Τα έξι παραμυθητικά ιντερλούδια που παρεμβάλλονται στα μέρη της “μουσικοποιητικής” σύνθεσης επιστρέφουν επίμονα στον λύκο ως σύμβολο. Τι συμβαίνει, λοιπόν, όταν ο λύκος δεν είν’ εδώ; Επικρατεί ελευθερί(ότητ)α ή αμηχανία; Αναρχία ή συμβιβασμός; Είναι η παρουσία του λύκου μια πρόφαση ή μια αναγκαιότητα; Μια αλήθεια ή ένα ψέμα; Και αν ο λύκος δεν υπάρχει, ποιος θα ορίσει τι τέλος θα ʼχει το παραμύθι; Μήπως (η αγωνία μας μάς οδηγεί) να τον εφεύρουμε; Πρέπει να σημειωθεί ότι εκτός από την αξιοποίηση της μουσικής ως πρώτης ύλης, η Κασσεσιάν αποδίδει μεγάλη σημασία στην παρουσίαση του ποιήματος ως οπτικού-εικαστικού αποτελέσματος, όπως λ.χ. στο ποίημα Αρχέγονες γραφές (σ. 41), αξιοποιώντας την παράδοση του καλλιγράμματος, καθώς και στην μαεστρική διακειμενική συνομιλία, όπως λ.χ. με την Virginia Woolf στο ποίημα «Παλίρροια» (σ. 25). Αξιοπρόσεκτη γραφή που προσφέρει μια ολοκληρωμένη και ουσιαστική ποιητική εμπειρία.
*από το ποίημα «Μισό δωμάτιο» (σ. 26)
Ο Δημήτρης Κ. Μπαλτάς είναι ποιητής, φιλόλογος και επιμελητής κειμένων. Γεννήθηκε το 1999 στην Αθήνα, όπου ζει και εργάζεται μέχρι σήμερα. Πραγματοποίησε προπτυχιακές και μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έχει δημοσιεύσει ποιήματα, μικρά πεζά, δοκίμια και κριτικά κείμενα σε έντυπα και ηλεκτρονικά λογοτεχνικά περιοδικά και σε συλλογικά έργα. Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά, τα ιταλικά και τα γερμανικά. Έχει επιμεληθεί την ποιητική ανθολογία Η ποίηση ως πράξη αντίστασης (εκδόσεις Ειρήνη, 2026). Έχει εκδώσει επτά ποιητικές συλλογές με πιο πρόσφατη την ποιητική συλλογή Στο μετερίζι του χρόνου (Οι Εκδόσεις των Φίλων, 2026).